Ruim 1.4 miljoen voor onderzoek naar overprikkeling bij MS en FNS
Overprikkeling
Overprikkeling heeft voor mensen met een hersenaandoening veel invloed op hun werk, sociaal leven en het mentale welzijn. Er bestaat nog geen bewezen behandeling voor. Met een nieuw onderzoek willen wetenschappers van Universiteit Leiden en Amsterdam UMC daar verandering in brengen.
Het onderzoek, mogelijk gemaakt door subsidie van de Hersenstichting, wordt geleid door neuroloog Brigit de Jong (Amsterdam UMC), in samenwerking met psychiater Sonja Rutten (Amsterdam UMC), Karin van der Hiele (Universiteit Leiden) en Aglaia Zedlitz (Universiteit Leiden). Andere samenwerkingspartners zijn het UMC Groningen, revalidatiecentrum Klimmendaal in Arnhem en Hogeschool Amsterdam.
Overprikkeling
Overprikkeling is een klacht waar veel mensen met multiple sclerose (MS) en functioneel neurologische stoornis (FNS) mee worstelen, maar wat overprikkeling precies inhoudt is binnen de wetenschap nog niet duidelijk. ‘Mensen bedoelen vaak iets anders met de term, en bestaande vragenlijsten – ontwikkeld voor specifieke aandoeningen – meten dit mogelijk niet goed bij iedereen. Bovendien ontbreekt tot nu toe een bewezen effectieve behandeling,’ vertelt Karin van der Hiele, die onderzoek doet naar cognitieve en psychische problemen bij mensen met een neurologische aandoening.
‘Geluiden, lichtflitsen, aanraking, geuren, emoties en lichamelijke vermoeidheid: al deze factoren kunnen leiden tot uitval en schokken' - Een ervaringsdeskundige met FNS over overprikkeling
MS en FNS
MS en FNS zijn aandoeningen met verschillende oorzaken; juist daarom kiezen de onderzoekers ervoor zich op beide groepen te richten. Van der Hiele: ‘Bij MS is er hersenschade, bij FNS een verstoring in de werking van de hersenen zonder schade. De verschillen tussen MS en FNS maken het mogelijk om een aanpak te ontwikkelen die werkt voor veel mensen met hersenaandoeningen en overprikkeling.'
Werkwijze
Het doel van dit onderzoek is om beter te begrijpen wat overprikkeling is en hoe het kan worden gemeten. Eerst gaan de wetenschappers daarom onderzoeken of bestaande vragenlijsten overprikkeling wel goed meten. Daarnaast gaan ze kijken naar hoe overprikkeling samenhangt met andere klachten en hersenactiviteit. Ook testen ze een nieuwe online behandeling voor overprikkeling: e-KALM.
Prikkels opbouwen
‘We onderzoeken deze behandeling bij mensen die last hebben van overprikkeling en daardoor situaties vermijden,’ vertelt Van der Hiele. ‘Sommige mensen die dit ervaren gaan weinig de deur uit of zoeken in hun eigen huis een prikkelarme plek op waar ze veel tijd doorbrengen.’ Met e-KALM leren zij om te gaan met overprikkeling en bouwen daarna tolerantie op door zich langzaamaan aan meer prikkels bloot te stellen. ‘De deelnemers beginnen met de behandeling op een veilige plek, bijvoorbeeld thuis, waar ze de VR bril opzetten en zichzelf blootstellen aan prikkels. Ze kunnen zelf een VR-video uitkiezen. Daarna worden de deelnemers gestimuleerd om situaties in het echte leven op te zoeken, situaties die ze eerder juist vermeden.’
Overprikkeling verbeeld
De afbeelding boven dit artikel is afkomstig uit het project Hersenschimmen: Praten over Prikkels, een samenwerking van de Hersenstichting en Universiteit Utrecht waarin deelnemers met behulp van GenAI verbeelden hoe overprikkeling eruit kan zien. Deze afbeelding is gemaakt door Karin van der Hiele.