De oplossing voor de babyboete?
beeld: Getty Images via Unsplash+
Wanneer ouders hun werkuren aanpassen, volgen andere ouders vaak dat voorbeeld, blijkt uit onderzoek van de Universiteit Leiden. Inzicht in hoe anderen werk en zorg verdelen, kan gezinnen helpen om taken na de komst van kinderen eerlijker te verdelen.
Een pijnlijke misser: de plannen van het kabinet-Jetten om uitkeringen te verlagen, pakken ook slecht uit voor zwangeren en jonge ouders. Door de maatregel wordt het zwangerschapsverlof en het ouderschapsverlof voor een deel van de ouders duurder. Dat heeft tot veel ophef geleid. Experts waarschuwen dat het plan de genderongelijkheid vergroot. Als verlof duurder wordt, nemen minder partners het op. Zo blijft de traditionele taakverdeling (zij zorgt, hij werkt) in stand. Coalitiepartijen D66 en CDA willen de maatregel nu alsnog schrappen, waardoor het kabinet de beoogde besparing van 50 tot 100 miljoen euro ergens anders moet vinden.
Kan het helpen van ouders goedkoper?
De misser laat zien hoe duur verlofregelingen zijn. Dat geldt ook voor andere manieren om jonge ouders te helpen, zoals gratis kinderopvang. Tegelijkertijd komt de zorg voor jonge kinderen nog steeds vooral bij vrouwen terecht, blijkt uit de Emancipatiemonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek, terwijl de meeste ouders zelf een gelijkere verdeling van werk en zorg willen.
'Vooral vrouwen gaan er hard op achteruit na de komst van kinderen.'
Als die verdeling evenwichtiger wordt, kunnen vrouwen meer uren werken. Dat is niet alleen hard nodig in een krappe arbeidsmarkt, maar helpt ook de zogeheten babyboete, de daling van het inkomen van ouders na de komst van kinderen, te verkleinen. Vooral vrouwen gaan er in deze fase hard op achteruit, omdat zij vaker dan vaders minder gaan werken om te zorgen. Vrouwen werken na de geboorte van een kind gemiddeld 31 uur per maand minder, mannen 10 uur. Dat is een daling van respectievelijk 22 en 6 procent.
Hoe zorg je ervoor dat vaders meer zorgtaken op zich nemen en minder gaan werken? Volgens economen van de Universiteit Leiden ligt een verrassend simpele en goedkope maatregel binnen handbereik. ‘Wanneer ouders met jonge kinderen hun werkuren aanpassen, zien we dat andere ouders vaak volgen’, zegt onderzoeker Max van Lent. ‘Maar dan moeten ze wel weten wat anderen doen.’
Goed voorbeeld doet volgen
Stel: op een werkvloer werken de meeste vaders niet voltijds, maar vier dagen. Voor andere vaders wordt de stap om ook een dag minder te gaan werken kleiner. ‘Door zichtbaar te maken hoeveel uren andere jonge ouders werken, kun je dat gedrag stimuleren en zo uiteindelijk werk en zorg eerlijker verdelen,’ zegt Jordy Meekes, die het onderzoek samen met Van Lent uitvoerde.
'Hoe collega's werk en gezin combineren, beïnvloedt hoeveel uren andere ouders werken.'
De onderzoekers gingen uit van een eenvoudig idee: mensen spiegelen zich vaak aan hun omgeving. Van Lent: ‘We verwachtten daarom dat de omgeving van jonge ouders een rol zou kunnen spelen bij hun keuzes.’ Wat blijkt? Vooral de rol van collega’s is bepalend. Hoe zij werk en gezin combineren, maakt uit voor hoeveel uren andere ouders werken. De invloed van buren en familie blijkt veel kleiner.
Aanpakken babyboete
Dat collega’s zo’n grote rol spelen, heeft meerdere redenen. ‘Op de werkvloer zijn de normen over hoeveel uur je moet werken waarschijnlijk sterker dan elders,’ zegt Meekes. Daarnaast laten collega’s zien wat bepaalde keuzes betekenen voor je loopbaan. Van Lent: ‘Als collega-ouders meer of minder gaan werken, zie je wat dat betekent voor je carrière, bijvoorbeeld voor promotiekansen of het krijgen van interessante projecten.’
Als de overheid en werkgevers keuzes over werkuren, zorgtaken en ouderschapsverlof zichtbaarder maken, kan dat andere ouders helpen andere afwegingen te maken. Dat maakt het een relatief goedkope manier om de verdeling van werk en zorg gelijker te maken.
Er is wel een kanttekening: de omgeving heeft vooral effect op vrouwen. Als collega’s 10 uur meer of minder per maand gaan werken, passen moeders hun uren gemiddeld 1,5 uur aan, terwijl dat voor vaders slechts een halfuur is. ‘Het aandeel mannen dat in deeltijd werkt, neemt de afgelopen jaren wel toe, maar bij vaders valt nog meer winst te behalen,’ zegt Meekes. Juist daar ligt volgens de economen de grootste kans om de babyboete voor vrouwen te verkleinen. Van Lent: 'Maar dat werkt alleen als tegenover de uren die vaders minder werken, moeders juist méér uren gaan maken.' 'Ook vanuit een breder economisch perspectief is dat wenselijk,' vult Meekes aan. 'Op een krappe arbeidsmarkt is iedereen nodig.'