Universiteit Leiden

nl en

De onverwachte macht van kleine staten

Een van de puzzels van de internationale machtspolitiek is de onverwacht grote invloed van sommige kleine staten. Hoogleraar International Studies and Global History Isabelle Duyvesteyn ontdekte dat vredesmissies en ontwikkelingshulp ook macht opleveren. Oratie op 6 november.

Effectieve instrumenten

Duyvesteyn vond het tijd om één van de meest hardnekkige ideeën van de internationale politiek eens kritisch tegen het licht te houden: de wet van de sterkste. ‘Vaak wordt gedacht dat kleine staten door hun omvang niet zoveel in de melk te brokkelen hebben in de internationale politiek’, zegt ze. ‘Toch zien we dat sommige kleine staten in staat zijn om hun positie in de internationale politiek in grote mate te verbeteren, en niet alleen door diplomatie. Bepaalde instrumenten van de buitenlandse politiek blijken veel effectiever dan gedacht.’

Veiligheidsraad VN
De Veiligheidsraad van de VN waakt over vrede en veiligheid wereldwijd. De raad telt vijftien leden, waarvan vijf permanent. De andere worden gekozen voor een periode van twee jaar.

Bewuste keuzes

Hoe komt het dat sommige kleine staten het lukt het om verkozen te worden tot niet-permanent lid van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en andere staten niet. Volgens Duyvesteyn komt dit doordat deze landen bewuste politieke keuzes hebben gemaakt, die direct invloed hebben gehad op hun positie in het internationale politieke systeem.

Effectieve campagnes

Voor haar onderzoek naar het verschil in machtspositie tussen kleine staten keek Duyvesteyn onder andere naar de deelname aan internationale vredesoperaties en investeringen in ontwikkelingshulp. Wat bleek: beide activiteiten leverden positieve resultaten op bij verkiezingen van belangrijke beslissingsorganen zoals de Verenigde Naties.

Kofi Annan
De Ghanees Kofi Annan was bijna tien jaar secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

Tussen goodwill en macht

Liggen er dan nog wel goede bedoelingen ten grondslag aan ontwikkelingshulp en vredesmissies? Duyvesteyn: ‘Daar twijfel ik niet aan. Maar ik twijfel er ook niet aan dat kleine staten zich ervan bewust zijn dat goodwill omgezet kan worden in een machtiger positie. De kleine staat Ghana onderschrijft met woord en daad internationale vrede en veiligheid. Het is zelfs in de grondwet van het land opgenomen. Dit heeft ervoor gezorgd dat het land als kleine staat gehoord wordt: Ghana leverde een secretaris-generaal van de VN – Kofi Annan, van 1997 tot 2006 - en werd verkozen tot niet-permanent lid van de Veiligheidsraad. Dit laat een interessant patroon zien dat om verklaring en uitleg vraagt.’ 

Neveneffect

Een voorbeeld dicht bij huis: in de jaren ’90 werd Nederland na een succesvolle campagne verkozen in de VN Veiligheidsraad. Destijds was Nederland een boegbeeld van ontwikkelingshulp; Nederland was de belangrijkste financiële donor van het ontwikkelingsprogramma van de VN. Duyvesteyn: ‘Deze hulp was in eerste instantie natuurlijk niet bedoeld als strategische zet om macht te vergaren. Maar ik sprak met een oud-ambassadeur die vertelde dat de ontwikkelingshulp wel een grote rol heeft gespeeld in onze verkiezing in de raad. Dat we er meer macht mee vergaarden, was dus een neveneffect.’

Bijzonder hoogleraarschap

Isabelle Duyvesteyn is aangesteld als hoogleraar bij het Instituut voor Geschiedenis en is hoofdzakelijk werkzaam bij de opleiding International Studies. Duyvesteyn geeft het gros van haar colleges bij International Studies, maar staat ook regelmatig achter de lessenaar bij de opleiding International Relations and Organisations.

(Julia Nolet/bannerfoto: Nederlandse missie in Afghanistan, bron: ministerie van Defensie)

De oratie van Isabelle Duyvesteyn, getiteld Machiavelli and the Minor States; Power Politics in the International System vindt op 6 november om 16.00 u plaats in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden.

Aanmelden is nodig