Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English

Emoties: wetenschap of zelfkennis?

Emoties kennen we allemaal, en woorden als ‘boos’, ‘blij’ of ‘verdrietig’ roepen bij de meeste mensen sterke associaties op. Maar wat zijn emoties nou eigenlijk, en hoe werken ze? Dat zijn vragen waarover de scholieren die deelnemen aan LAPP-TOP Psychologie zich de komende weken buigen. Rationaliteit en emotionaliteit zijn bijvoorbeeld helemaal geen tegenpolen, hoewel veel mensen dat wel denken!

prof. dr. Carolien Rieffe,
coordinator van het programma

Vanaf de eerste minuut heerst er een gezellige sfeer in het lokaal. De scholieren die nu in het lokaal zitten zijn gekozen uit bijna vijftig aanmeldingen, die vanuit het hele land zijn gekomen. Dat ze elkaar nog nauwelijks kennen, lijkt voor deze spontane groep weinig uit te maken. In colleges verdeeld over zes weken zullen ze elkaar, maar ook verschillende emoties heel veel beter leren kennen.

Deelneemster Carlijn heeft een persoonlijke reden om dit programma te volgen: ‘Veel mensen in mijn omgeving hebben psychische problemen. Ik vraag me dan af hoe dat zit.’ Ze glimlacht. ‘Bovendien verveelde ik me te pletter op school.’

De allereerste vraag, wat zijn emoties nu eigenlijk?, blijkt moeilijker te beantwoorden dan gedacht. ‘Misschien is het een manier om je uit te drukken, te laten merken hoe je je voelt?’ oppert één van de deelnemers. En die suggestie bleek niet zo vreemd, want emoties hebben inderdaad een heel sterke communicatieve functie.

Emoties als hulpmiddel

Nadat het lokaal verbouwd is, gaan de scholieren in groepjes van vier aan de slag met de verschillende emoties en hun functies. Wat is eigenlijk het nut van meer complexe emoties zoals liefde, jaloezie, schaamte of trots? Met verschillende opdrachten ervaren ze zelf hoe verschillend een verhaal kan overkomen, als je een andere emotie in je achterhoofd houdt.

Scholiere Ishani vindt psychologie interessant omdat de studie het gedrag van mensen behandelt. ‘Het gaat eigenlijk iedereen aan, iedereen denkt ook in zekere zin expert te zijn. Het is wel heel grappig dat de wetenschap bijna haaks staat op de huis- tuin- en keukenpsychologie.’

Emoties, zo leren de deelnemers, zijn bijvoorbeeld fysiek meetbaar, en is er helemaal geen verschil te maken tussen rationaliteit en emotionaliteit! Emoties zijn een hele rationele reactie, en een sterk communicatiemiddel, om iets voor elkaar te krijgen. Om troost te krijgen, communiceren we verdriet. En voor rechtvaardigheid is soms woede nodig. Je kunt zelfs zeggen dat de uitkomst die we (onbewust) willen, de emotie die we voelen bepaalt.

Het allereerste LAPP-TOP college bracht een duidelijke boodschap: het verschil tussen de alledaagse opvattingen en de wetenschap van psychologie is ontzettend groot. De leerlingen gaan enthousiast naar huis, vol van nieuwe kennis en feitjes die ze nu aan hun vrienden kunnen leren.

Honours Academy - webredactie