Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English

Weduwe schenkt Casimirfonds voor interdisciplinaire natuurkunde

De Casimir Research School viert deze zomer zijn eerste lustrum. Ter gelegenheid hiervan en om te gedenken dat Hendrik Casimir deze zomer 100 zou zijn geworden, schenkt zijn weduwe Josina Casimir-Jonker de Research School een fonds om activiteiten voor masterstudenten te bekostigen.

Samenwerkingsverband

Mevrouw Josina Casimir-Jonker. Foto: Frank de Ruiter

De Casimir Research School is een samenwerkingsverband tussen Leiden en Delft. Vrijdag 26 juni werd in aanwezigheid van mevrouw Casimir-Jonker een cheque ten behoeve van het fonds gepresenteerd op een plaats waarmee zij een bijzondere band heeft. In dezelfde zaal van het Kamerlingh Onnesgebouw volgde zij 80 jaar geleden haar eerste college. Net als haar man, de naamgever van de Research School, studeerde ze in Leiden. In 1934 studeerde ze af in de experimentele natuurkunde. Na hun afstuderen behield het echtpaar Casimir de band met Leiden.

Philips NatLab

Mevrouw Casimir met haar zoon en drie van haar vier dochters. Foto: Frank de Ruiter

Hendrik Casimir verving na zijn studie een jaar lang prof.dr. Wander de Haas. Toen in de oorlog de universiteit sloot, kreeg hij een baan aangeboden bij Philips NatLab, waar hij al eerder college had gegeven. Het werd niet het verwachte tussenstadium, want hij bleef tot zijn pensioen bij Philips. In het begin in een wetenschappelijke functie en later binnen de Raad van Bestuur waar hij verantwoordelijk was voor research in binnen- en buitenland. Casimir werd bijzonder hoogleraar in Leiden en hij was president van de KNAW en redacteur van De Gids. Casimir schreef de klassieker Het toeval van de werkelijkheid.

 Hendrik Casimir met een schematische weergave van het Casimireffect

Natuurkundig fenomeen

Behalve naamgever van de Research School is Casimir ook de naamgever van een natuurkundig fenomeen, dat hij samen met Dirk Polder in 1948 heeft voorspeld: het Casimireffect, ook wel de Casimirkracht. Als twee metalen platen in een vacuĆ¼m zeer dicht bij elkaar worden geplaatst, trekken deze elkaar aan. De kracht wordt veroorzaakt doordat alleen virtuele deeltjes met een bepaalde golflengte tussen de twee platen passen. Hierdoor is het aantal deeltjes tussen de platen kleiner dan het aantal daarbuiten en worden de platen naar elkaar toe geduwd. Casimirs voorspelling werd pas in 1997 voor het eerst overtuigend bevestigd. Het Casimireffect is symbolisch weergegeven in het logo van de Research School. Het verbeeldt ook de aantrekkingskracht tussen Leiden en Delft.

(30 juni 2009/SH)