Zijn Big Tech-bedrijven de nieuwe pseudostaten?
In de media beeld: Glenn Carsens via Unsplash
Grote technologiebedrijven hebben zoveel macht dat ze functioneren als staten zonder democratische controle. Volgens Reijer Passchier, universitair docent staatsrecht en hoogleraar digitalisering en de democratische rechtsstaat (OU), vormt dat een groeiend risico voor de rechtsstaat en vergroot het de ongelijkheid in de samenleving, zegt hij in NEMO Kennislink.
Het is die ‘verstoorde relatie tussen het publieke (overheden) en het private (economie, eigendom)’ die Passchier zorgen baart. Passchier stelt dat Big Tech-bedrijven door hun economische kracht en wereldwijde invloed steeds meer trekken krijgen van staten. Ze kunnen wetgeving beïnvloeden, belastingen ontwijken en druk uitoefenen op overheden. Volgens de hoogleraar geldt de wet ‘in veel mindere mate’ voor deze bedrijven dan voor gewone burgers, wat de basis van de democratische rechtsstaat aantast.
Passchier waarschuwt dat deze ontwikkeling leidt tot een nieuw soort ongelijkheid, die hij omschrijft het als een cocktail van fascistoïde, autocratische en totalitaire trekken, waarin macht en rijkdom geconcentreerd zijn bij een kleine groep bedrijven en aandeelhouders. Tegelijkertijd zijn burgers en overheden sterk afhankelijk geworden van deze bedrijven, waardoor tegenmacht moeilijk te organiseren is en democratische besluitvorming onder druk komt te staan. Volgens Passchier zou er een maximale omvang moeten zijn voor zulke bedrijven, om te voorkomen dat macht en welvaart te sterk geconcentreerd raken. ‘Ik denk dat een duidelijke bovengrens aan vermogen essentieel is binnen een democratische rechtsstaat.’