Groenland legt Europese afhankelijkheid van de VS pijnlijk bloot
De Amerikaanse interesse in Groenland zet de trans-Atlantische verhoudingen onder druk. In EenVandaag en Nieuwsuur schetst hoogleraar War Studies Frans Osinga hoe Europese veiligheid, NAVO-afspraken en de relatie met de VS steeds nauwer met elkaar verstrengeld raken.
In EenVandaag reageert Osinga op de vraag of de Verenigde Staten uit de NAVO kunnen worden gezet bij een eventuele aanval op Groenland. Dat kan niet, benadrukt hij. ‘Daar zijn geen juridische procedures voor.’ Het NAVO-verdrag biedt wel ruimte voor diplomatieke tegenmaatregelen, zoals het weigeren van luchtruim of militaire medewerking. ‘Er zijn andere mogelijkheden waarmee je repressie kunt uitoefenen op een land,’ aldus Osinga, verwijzend naar historische precedenten.
Tegelijk schetst hij het dilemma voor Europa. ‘De militaire capaciteiten van de VS zijn zo verweven in de NAVO-plannen, dat mocht Amerika zich terugtrekken, Europa echt een probleem heeft.’ Die afhankelijkheid verklaart volgens hem waarom harde maatregelen politiek lastig liggen, zeker met het oog op Oekraïne en de Europese verdediging.
In Nieuwsuur plaatst Osinga de situatie rond Groenland in een breder strategisch kader. Het Amerikaanse optreden past volgens hem in ‘een neo-imperialistische veiligheidsstrategie’ waarin invloedssferen opnieuw centraal staan. Daarmee ‘keren we terug naar een tijdperk waarvan we dachten dat we het achter ons hadden gelaten’. Die koers ondermijnt volgens Osinga de internationale rechtsorde die de VS zelf heeft helpen vormgeven en zorgt voor ‘ongekende spanning in de trans-Atlantische relatie’, waarbij zelfs ‘de fundamenten van de NAVO trillen’.
Europa zal volgens Osinga sneller werk moeten maken van strategische autonomie. Tegelijk wijst hij erop dat Europa voor de VS een cruciale machtsbasis blijft. ‘Als machtsbasis is Europa heel belangrijk voor Amerika.’ Juist daarom, stelt hij, is dialoog onvermijdelijk: ‘Als je bezorgd bent over de veiligheid van Groenland, dan moet je erover gaan praten’.
Lees het volledige artikel op de website van EenVandaag of bekijk de uitzending van Nieuwsuur.