Onderzoeksproject
Vrienden en vijanden uit het verleden – schimmels in de historische collecties van Universiteit Leiden
Welke schimmels leven in de historische gebouwen en collecties van de Universiteit Leiden, hoe beïnvloeden deze schimmels erfgoed en gezondheid, en hoe kunnen we ze beter begrijpen en beheersen?
- Looptijd
- 2025 - 2026
- Contact
- Emilia Hannula
- Financiering
- Kiem-beurs (Universiteit Leiden)
Introductie
Schimmels zijn onmisbaar in de natuur en overal aanwezig – zelfs in oude gebouwen en museale collecties. Daar kunnen ze echter ook schade aanrichten, door boeken, voorwerpen en gebouwen aan te tasten. De historische gebouwen van de Universiteit Leiden herbergen diverse schimmelgemeenschappen, maar over deze schimmels is nog weinig bekend.
Terwijl historici en conservatoren schimmels vaak zien als een bedreiging voor cultureel erfgoed, zijn ecologen juist gefascineerd door de unieke diversiteit van deze organismen. Door beter te begrijpen welke schimmels er voorkomen en hoe ze leven, kunnen we zowel onze historische collecties beschermen als inzicht krijgen in het leven van deze micro-organismen in deze bijzondere omgevingen.
Doel van het onderzoek
Dit project heeft drie doelen:
- De diversiteit van schimmels in de historische gebouwen en collecties van de Universiteit Leiden in kaart brengen.
- Methoden ontwikkelen om schadelijke schimmels te bestijden zonder het erfgoed te beschadigen
- Interdisciplinair samenwerken om beter te begrijpen hoe microben en menselijke cultuur met elkaar verbonden zijn.
Interdisciplinaire aanpak
Het project brengt expertise samen uit verschillende faculteiten:
- Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen: Het Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden (CML) brengt kennis van schimmelecologie, DNA-analyse en experimentele methoden.
- Faculteit der Geesteswetenschappen: Het Leiden University Centre for the Arts in Society: (LUCAS) brengt kennis over de historische en culturele waarde van collecties, en helpt bij het combineren van verschillende perspectieven op erfgoedbehoud en de interactie tussen mensen en microben.
Het project maakt deel uit van het Leiden Biodiversity Network, dat samenwerking tussen onderzoek, onderwijs en gebouwbeheer stimuleert.
Projectbeschrijving - Vrienden en vijanden uit het verleden – schimmels in historische collecties van de Universiteit Leiden
De historische gebouwen van de Universiteit Leiden herbergen complexe schimmelgemeenschappen die nog nauwelijks onderzocht zijn. Dit project bekijkt deze schimmels vanuit twee perspectieven: ecologisch en cultureel.
Het team van natuurwetenschappers zal schimmels isoleren en identificeren die op bouwmaterialen, boeken en in de omgeving voorkomen. Ze onderzoeken de groeivoorkeuren, herkomst en mogelijke risico’s voor gezondheid en erfgoed. Het team van geesteswetenschappers helpt bij het prioriteren van conservatiebelangen en plaatst de bevindingen in historische context.
Daarnaast onderzoekt het project nieuwe manieren om schadelijke schimmels te bestrijden zonder de historische materialen te beschadigen. Wellicht ontdekken we ook nieuwe soorten schimmels die speciaal aangepast zijn aan deze unieke omgevingen. Deze nieuwe soorten zullen we documenteren, benoemen en bewaren in publieke collecties voor onderzoek, onderwijs en outreach.
Door historici, conservatoren en ecologen samen te brengen, bevordert het project langdurige samenwerking tussen disciplines en draagt het bij aan het behoud van de historische gebouwen en collecties van de Universiteit Leiden voor toekomstige generaties.