Introductie

Mycobacteriële infecties, waaronder tuberculose, hebben in de geschiedenis meer dodelijke slachtoffers geëist dan welke andere infectieziekte dan ook. Behandelingen zijn lang, vaak zwaar voor het lichaam, en werken steeds minder goed door antibioticaresistentie. Onderzoek laat zien dat Mycobacterium tuberculosis, de bacterie die tuberculose veroorzaakt, vetten in menselijke cellen gebruikt om te overleven en ziekte te veroorzaken. Of andere schadelijke mycobacteriën dezelfde truc toepassen, is nog grotendeels onbekend.

In dit project bekijken we hoe mycobacteriële infecties de vet-stofwisseling in menselijke cellen en bij patiënten verstoren, en wat ons dat kan vertellen over de overlevingsstrategieën van de bacteriën en mogelijke doelen voor medicijnen.

Onderzoeksdoel

Het doel van dit project is om biologische routes en eiwitten die betrokken zijn bij het lipidenmetabolisme (vet-stofwisseling) te identificeren, die verstoord worden door mycobacteriële infectie. Deze menselijke eiwitten zouden nieuwe doelwitten voor antibiotica kunnen vormen. Door immunologie, scheikunde en klinisch onderzoek te combineren, wil het project de mechanismen blootleggen waarmee bacteriën het immuunsysteem ontwijken en tegelijk aanknopingspunten bieden voor toekomstige geneesmiddelenontwikkeling.

Interdisciplinaire aanpak

Het project brengt expertise van verschillende faculteiten en instituten samen. Robin van den Biggelaar (LUMC) levert kennis over immunologie en mycobacteriële infecties, terwijl Madeline Kavanagh (Leiden Institute of Chemistry, FWN) gespecialiseerd is in proteomics op basis van massaspectrometrie en chemische biologie. Het team werkt nauw samen met biologen van het Leiden Institute of Biology en klinische onderzoekers van het Radboudumc, om laboratoriumbevindingen ook te testen op patiëntmateriaal.

Deze recent opgezette samenwerking verbindt jonge onderzoekers en seniorwetenschappers over disciplines en instituten heen.

Projectbeschrijving - Voeden met vet – Onderzoek naar infectie-geassocieerde dysregulatie van het lipidenmetabolisme

Dit project richt zich op het begrijpen van hoe ziekteverwekkende mycobacteriën het lipidenmetabolisme (vet-stofwisseling) in menselijke immuuncellen en bij geïnfecteerde patiënten herprogrammeren. Met behulp van geavanceerde massaspectrometrische technieken brengen de onderzoekers veranderingen in lipiden, eiwitten en genexpressie in kaart in geïnfecteerde macrofagen en in bloedmonsters (serum) van geïnfecteerde patiënten.

Lipidomics, proteomics en transcriptomics zijn grootschalige analysetechnieken waarmee je gelijktijdig het type en de hoeveelheid van respectievelijk lipiden (vetten), eiwitten (zoals enzymen) en actieve genen in een biologisch monster kunt onderzoeken. Door deze zogenoemde omics-benaderingen te combineren met chemische en genetische methoden, ontstaat een inttegraal beeld van de metabole veranderingen die de infectie veroorzaakt.

De geïdentificeerde biologische patronen kunnen dienen als biomarkers om het verloop van infecties te volgen, of als uitgangspunt voor de ontwikkeling van nieuwe antibiotica. Uiteindelijk levert dit project een selectie van veelbelovende biologische doelwitten op, die we in vervolgonderzoek kunnen benutten voor de ontwikkeling van nieuwe behandelingen tegen antibioticaresistente mycobacteriële infecties. De resultaten vormen tevens de basis voor toekomstige promotietrajecten en langdurige interfacultaire samenwerking.

• kiem-beurs
• lipid metabolism
• mycobacterium infection
• mycobacterium tuberculosis

Delen op Facebook Delen via Bluesky Delen op LinkedIn Delen via WhatsApp Delen via Mastodon