Wetenschappelijke achtergrond

Met de opkomst van sociale media verspreidt desinformatie zich tegenwoordig snel en op grote schaal. Adolescenten zijn hier bijzonder kwetsbaar voor, onder andere door hun hoge blootstelling aan sociale media en nog niet volledig ontwikkelde kritisch-denkvaardigheden. Daarnaast maakt veel desinformatie gebruik van emotionele boodschappen, waarvoor adolescenten waarschijnlijk gevoeliger zijn dan volwassenen.

De gevolgen van desinformatie voor adolescenten zijn ernstig. Denk aan een toename van risicovol gedrag dat wordt aangejaagd door trends op sociale media, en aan groeiend extremisme en polarisatie onder jongeren. Ondanks deze risico’s richt huidig onderzoek naar het sociale-mediagebruik van adolescenten zich vooral op schermtijd, terwijl cruciale aspecten zoals aandachtsverdeling en oordelen over content grotendeels buiten beschouwing blijven. Daarom wordt nu onderzocht hoe adolescenten hun aandacht verdelen op sociale media en hoe dit samenhangt met hun vatbaarheid voor desinformatie.

Onderzoeksdoelen

Het project richt zich op drie specifieke doelen om het kennistekort rond de vatbaarheid van adolescenten voor desinformatie aan te pakken:

1. Vaststellen op welke aspecten van sociale-mediacontent adolescenten hun aandacht richten en hoe dit samenhangt met de waargenomen geloofwaardigheid.

2. Onderzoeken hoe dit proces wordt beïnvloed door de aanwezigheid van leeftijdsgenoten.

3. Ontwikkelingsverschillen in kaart brengen tussen adolescenten en volwassenen met betrekking tot doel 1 en 2.

Deze doelen leveren inzicht op in de specifieke kwetsbaarheden van adolescenten en vormen de basis voor onderwijsprogramma’s die zijn afgestemd op hun behoefte

Onderzoeksopzet en methoden

Onderzoeksopzet

Het project bestaat uit twee studies.

• Studie 1 combineert het bekijken van video’s met eye-tracking om de aandachtsverdeling van adolescenten op TikTok-feeds te onderzoeken.

• Studie 2 bouwt voort op Studie 1 en werft duo’s van vrienden om te onderzoeken hoe de aanwezigheid van een leeftijdsgenoot beïnvloedt waar adolescenten op letten en hoe zij content beoordelen.

Er worden twee leeftijdsgroepen onderzocht:

• adolescenten (15–17 jaar)

• jongvolwassenen (20–25 jaar)

Methoden

• Eye-trackingtechnologie: Eye-tracking wordt gebruikt om oogbewegingen te registreren terwijl deelnemers sociale-mediacontent bekijken. Daarnaast wordt een duale mobiele eye-trackingopzet ontwikkeld om gelijktijdig de oogbewegingen van beide vrienden tijdens de taak te volgen.

• Zelfrapportage: vragenlijsten en zelfbeoordelingsschalen.

• adolescence
• eye-tracking
• misinformation susceptibility
• social influence
• social media

Delen op Facebook Delen via Bluesky Delen op LinkedIn Delen via WhatsApp Delen via Mastodon