Universiteit Leiden

nl en

Onderzoeksproject

Nieuwe PLAG

De onderzoeksgroep heeft als doel de studie van de plattelandsgeschiedenis in Nederland te stimuleren, met bijzondere aandacht voor de politieke en culturele dimensies daarvan. Er zal een website en handboek worden ontwikkeld ter ondersteuning van onderzoekers die zich met de Nederlandse plattelandsgeschiedenis willen bezighouden, en nieuw onderzoek bevorderen om plattelandsgeschiedenis beter te integreren in bredere nationale en internationale historiografische debatten.

Contact
Judith Pollmann
Financiering
NWO Spinozapremie NWO Spinozapremie
Een zwart-witfoto waarop de ingang van een stembureau voor een ruilverkavelingsstemming in de Bommelerwaard, Nederland, te zien is. Links hangt aan een bakstenen muur een bord met de tekst: 'STEMBUREAU RUILVERKAVELING'. Op de voorgrond passeren twee oudere mannen elkaar; de een gaat het stembureau binnen, terwijl de ander het verlaat.
Stembureau ruilverkaveling in de Bommelerwaard, Kors van Bennekom, 1980, Rijksmuseum Amsterdam, NG-1982-17-31,

Plattelandsgeschiedenis

In 2025 kreeg Judith Pollmann een Spinozapremie toegekend. Ze besloot om haar prijs te gebruiken om een impuls te geven aan de beoefening van de plattelandsgeschiedenis, en dan vooral de politieke en culturele aspecten daarvan.

In de Nederlandse geschiedschrijving is er traditioneel veel meer aandacht voor steden dan voor het platteland, en in het grotere verhaal van de Nederlandse geschiedenis komt het platteland er dan ook nauwelijks aan te pas. In de canon van de Nederlandse geschiedenis is er bijvoorbeeld wel een venster voor de Rotterdamse haven, maar niet voor de ruilverkaveling waardoor bijna het hele Nederlandse landschap op de schop ging, en het leven van plattelanders én de ecosystemen van Nederland enorm veranderden.  

De academische plattelandsgeschiedenis in Nederland focust zich traditioneel op landbouw- en landschapsgeschiedenis. Over andere aspecten van het historische leven buiten de steden werd en wordt vooral op lokaal niveau wel heel veel onderzoek gedaan, maar daar is de aansluiting met het academische debat niet vanzelfsprekend. Daarom komt het niet vaak tot bovenlokale vergelijkingen in tijd en ruimte. Met het geld van de Spinozapremie kunnen we daarin verandering brengen.

Een propagandaposter ter bevordering van ruilverkaveling in Nederland. Centraal staat een glimlachende boer die twee kaarten vasthoudt waarop de situatie vóór en na de ruilverkaveling wordt vergeleken. De kaarten tonen hoe versnipperde landbouwpercelen door de herverkaveling zijn samengebracht en heringericht. Rondom de afbeelding staat de slogan: 'Ruilverkaveling dient u en ons land'.
Ruilverkaveling, dient u en ons land, Cultuur Technische Dienst, 1946, Stadsarchief Rotterdam, VIII-1955-0402

Onderzoeksgroep Nieuwe PLAG

De eerste stap is gezet met de oprichting van een onderzoeksgroep Nieuwe Plattelandsgeschiedenis – kortweg de Nieuwe PLAG. Deze onderzoeksgroep heeft als belangrijkste doel de studie van de plattelandsgeschiedenis in Nederland te stimuleren en gaat de komende jaren aan de slag om nieuwe wegen te verkennen. Arjan Nobel (UvA) en Anne Petterson (RUN) gaan bijvoorbeeld samen werken aan een nieuwe handleiding voor plattelandsgeschiedenis. Promovendus Julius van der Poel (UL) is begonnen aan een onderzoek naar de lokale impact van de inbeslagname van kerkelijk land door de overheid.

Via deze pagina, en een nieuwe website die nu in ontwikkeling is, houden we jullie graag op de hoogte van onze activiteiten.

Een zwart-witfoto van een plaggenhut aan de Wijsterseweg in Ruinen, Nederland. Voor de hut staan de vier bewoners: een kind, een vrouw, een oudere man en een oudere vrouw. Links van de hut is een stapel plaggen te zien.
Plaggenhut, Stoffer Slomp, 1920, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, SHBO-F-AA 60951

Historicidagen 2026

Wij zullen het project Nieuwe PLAG lanceren tijdens de Historicidagen 2026, die van 27 tot en met 29 augustus in Leiden plaatsvinden. Tijdens twee sessies zullen wij onze plannen presenteren en bespreken: ‘Nieuwe plattelandsgeschiedenis 1: Rondetafelgesprek over de toekomst van de plattelandsgeschiedenis’ met Judith Pollmann, Hans Mol, Hans Piena, Maïka de Keyzer, Arjan Nobel en Anne Petterson en ‘Nieuwe plattelandsgeschiedenis 2: Luisteren naar stemmen van onderop’, met Anne-Goaitske Breteler, Arjan Nobel en Anne Petterson.

Een schilderij van een boerin met vier koeien op een landweg tijdens een regenbui. Zij draagt een zwarte en blauwe jurk en houdt een zwarte paraplu op haar rechter schouder.
Een boerin met koeien op een landweg in de regen, Anton Mauve, 1848-1888, Rijksmuseum Amsterdam, SK-A-3695
Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.