Proefschrift
Trichome mimics: Sprayable plant-based adhesives for crop protection against thrips
Plantaardige plakdruppels voor gewasbescherming tegen trips: Sommige planten zoals zonnedauw en tomaat beschermen zichzelf met plakkerige haartjes die geleedpotige herbivoren afstoten of zelfs kunnen vangen.
- Auteur
- T.V. Bierman
- Datum
- 10 februari 2026
- Links
- Thesis in Leiden Repository
De meeste landbouwgewassen missen deze eigenschap. Daarom werd onderzocht of spuitbare lijmdruppels gemaakt van plantaardige oliën effectief zijn om planten te beschermen tegen de Californische trips (Frankliniella occidentalis), een wereldwijd belangrijk plaaginsect. Het idee was om chrysanthen (de modelplant) te bedekken met plantaardige lijmdruppels die de tripsen zouden vangen. In eerste proeven, waarbij filterpapier en losse bladeren met lijmdruppels werden bespoten, raakten volwassen tripsen gemakkelijk gevangen, vooral in grotere druppels gemaakt van onder andere rijstkiemolie. Op hele planten werkte de lijmdruppels minder goed: zelfs met de meest vloeibare lijmen die de planten goed bedekte, werd hoogstens 5% van de tripsen gevangen. Lijmbespoten planten hadden echter wel tot 50% minder schade dan waterbespoten controleplanten. Verdere bestudering van het metaboloom van bespoten planten liet zien dat niet alleen de lijmdruppels maar ook de spuitoplossing de trips schade verminderde. Lijmbehandelde planten vertoonden de sterkste veranderingen in concentraties van metabolieten die betrokken zijn bij algemene stress- en anti-herbivoor reacties. De lijm heeft dus zowel een direct als indirect anti-trips effect via stimulatie van de plantverdediging. Ook het effect op natuurlijke vijanden werd onderzocht. De roofmijt Transeius montdorensis en de roofwants Orius laevigatus konden de lijm goed vermijden en bleven ook op lijmbespoten planten effectief in het onderdrukken van trips. Plantaardige, spuitbare lijmen lijken daarmee een veelbelovend duurzaam gewasbeschermingsmiddel, al is verdere ontwikkeling nodig om ze als fysieke val echt effectief te maken.