Van chauffeur naar adviseur: hoe ouders steeds meer helpen bij studiekeuze
Open dagen beeld: Marc de Haan
Meegaan naar een open dag, meedenken over de studiekeuze, en financieel bijdragen: de rol van ouders lijkt steeds groter te worden. Bijna acht op de tien eerstejaars vroeg hun ouders om advies, en was daar blij mee. Hoe help je als ouder zonder te sturen?
Op de Bachelor Open Dag is de kans groot dat je naast een studiekiezer ook een ouder ziet staan. Ongeveer 70 procent van de studiekiezers komt samen met een ouder naar de Bachelor Open Dag. 40 procent van de bezoekers is een ouder. ‘Het is een substantiële groep die meegaat’, zegt marketingstrateeg Frank Parlevliet.
De Bachelor Open Dag komt er weer aan! Op zaterdag 7 november 2026 ontdek je de Universiteit Leiden. Meld je nu aan.
Parlevliet organiseert al twintig jaar de open dagen en ziet dat ouders altijd al een belangrijke rol hebben gehad. De laatste jaren lijkt die rol wel groter te worden. ‘Vroeger waren ouders meer een chauffeur, die soms nog even meekwam naar binnen. Tegenwoordig hebben ze een meer adviserende rol.’
Die toegenomen betrokkenheid is niet alleen te merken bij de bachelor-voorlichting, maar eveneens op de Master Open Dagen. Parlevliet: ‘Ook daar zien we nu ouders. Dat was vijf jaar geleden echt nog niet zo.’ Hij zoekt de verklaring in de grotere rol die ouders sowieso spelen in het leven van hun kind. ‘Studeren is moeilijker en duurder geworden. Door stijgende studiekosten en discussies over maatregelen zoals langstudeerboetes spelen financiële overwegingen een grotere rol. Ouders helpen door mee te betalen en daardoor neemt hun rol toe.’
Positief over relatie met ouders
Dat veel ouders helpen bij belangrijke keuzes, verbaast hoogleraar Ontwikkelingspsychologie Anna van Duijvenvoorde niet. Zij onderzoekt hoe jongeren opgroeien van kind naar adolescent tot jongvolwassene. ‘Hoewel er vaak een beeld bestaat van conflict tussen ouders en kinderen, laten onderzoeken juist zien dat Nederlandse jongeren over het algemeen positief zijn over de relatie met hun ouders en die ook waarderen.’
Dat ziet Parlevliet ook terug in onderzoek van zijn marketingteam. Uit onderzoek onder eerstejaars van 2025 blijkt dat bijna 80 procent advies had gevraagd aan hun ouders en daar ook blij mee was. ‘De rol van ouders is dus groot, zelfs groter dan die van de decaan op de middelbare school.’
Prestatiedruk
Betrokkenheid van ouders kan waardevol zijn, zolang het niet omslaat in extra druk, waarschuwt Van Duijvenvoorde. Jongeren hebben meer prestatiedruk dan vroeger vanuit onder andere school, sociale media en soms ook ouders. Van Duijvenvoorde: ‘De mentale gezondheid staat bij bepaalde groepen daardoor meer onder druk.’ Bewustzijn rondom prestatiedruk is volgens haar daarom belangrijk.
Die toegenomen druk wordt ook gezien door studentpsycholoog Sanne Weeber. ‘Studiedruk is van alle tijden, maar is wel toegenomen door veranderingen in de studiebeurzen. Meer dan vroeger moeten studenten zo snel mogelijk klaar zijn met hun studie. Dat verhoogt de druk om de juiste keuze te maken.’
Ook is het ambitieniveau van studenten flink gestegen. ‘Ik denk dat studenten zich nu nog meer vergelijken met anderen. Via sociale media wordt toch vaak het ‘perfecte’ plaatje geschetst. Ik kan me voorstellen dat dit het idee geeft dat een perfecte studiekeuze daaraan bijdraagt’, zegt Weeber. Daarnaast is het aantal studies dat je kunt kiezen toegenomen. ‘En online kun je enorm veel informatie vinden, dat kan overweldigend zijn.’
Autonomie van het kind
Studieadviseur bij de rechtenfaculteit Jaap de Leeuw ziet tijdens open dagen vooral hogeropgeleide ouders langskomen. ‘Die zijn dolblij om weer eens op de universiteit te zijn en herinneringen op te halen. Soms zijn ze enthousiaster dan het kind zelf. Je moet als ouder wel oppassen dat je de autonomie van het kind niet ondermijnt.’ Op de informatiemarkt probeert De Leeuw de student actief bij het gesprek te betrekken als de ouder het overneemt.
De betrokkenheid van ouders kan soms ver gaan, zo ervaart De Leeuw. ‘Soms bellen ouders van studenten mij rechtstreeks op. Ik vraag dan altijd meteen of hun kind weet dat ze contact met ons opnemen. Wij verhouden ons rechtstreeks tot de student zelf, dat doen we niet via de ouders. Daar moet je als studieadviseur niet tussen komen te zitten.’
Is jouw kind bezig met het kiezen van een studie en gaan jullie binnenkort naar een open dag? Op deze pagina vind je praktische tips, informatie en handvatten om je kind te ondersteunen bij het zelf maken van een weloverwogen keuze.
Tips van Anna van Duijvenvoorde, hoogleraar Ontwikkelingspsychologie
Ondersteunen werkt beter dan sturen
Van Duijvenvoorde ziet vaak dat de reflex bij ouders is om te sturen, terwijl juist ondersteunen effectiever blijkt. Ouders kunnen samen met hun kind opties verkennen en open gesprekken voeren over interesses en toekomstdoelen.
Sluit aan bij de ontwikkelingsfase van je kind
Adolescentie en jongvolwassenheid draaien om autonomie en identiteit, en daar moeten ouders rekening mee houden. Van Duijvenvoorde benadrukt dat het ‘belangrijk is dat ouders aansluiten bij de ontwikkelingsfase van hun kind.’
Ken je het hoger onderwijs niet? Dat is geen probleem
Voor ouders die zelf geen ervaring hebben met hoger onderwijs geldt: het gaat niet om kennis, maar om betrokkenheid. ‘Het draait niet om eigen ervaring, maar om betrokkenheid en interesse.’ Open dagen, studieadviseurs en gesprekken met studenten helpen om samen een goed beeld te krijgen.
Tips van Jaap de Leeuw, studieadviseur
Houd je op de achtergrond tijdens open dagen
Op open dagen is het verleidelijk om het gesprek over te nemen, maar De Leeuw adviseert ouders om zich zoveel mogelijk op de achtergrond te houden. ‘Laat de regie bij het kind. Als je kind dat niet lukt, probeer dan gedoseerd bij te sturen.’
Luister naar je eigen kind, niet naar je eigen ervaring
Ouders die zelf hebben gestudeerd, willen hun kind nog weleens dezelfde kant op sturen. De Leeuw is daar kritisch op: ‘Ik zou proberen zo goed mogelijk naar je eigen kind te luisteren in plaats van iets voor te stellen omdat je het zelf ook deed.’ Vooral bij ‘reputatiestudies’ zoals Rechtsgeleerdheid ziet De Leeuw dat hogeropgeleide ouders sneller meepraten en soms willen dat een studie een soort familietraditie wordt.
Tips van Frank Parlevliet, marketingstrateeg studentenwerving
Stimuleer je kind om op tijd te beginnen
Vroeg starten met oriënteren voorkomt latere stress, zegt Parlevliet. Ouders kunnen hun kind stimuleren om op tijd studiekeuzetests te doen, landelijke platforms zoals Studiekeuze123 te bekijken en vooral de open dagen te bezoeken om de sfeer te proeven.
Stel de vragen die je kind vergeet
Kinderen beoordelen of ze een studie leuk vinden; ouders vragen vaak net wat verder door. Parlevliet: ‘Als ouder stel je toch net wat extra vragen als het toch gaat om kosten, praktische zaken en ondersteuning. En dat is precies je meerwaarde.’
Laat los zodra de studie begint
Begeleid je kind vooraf goed, maar bemoei je niet meer zodra de studie eenmaal loopt. Parlevliet: ‘Laat je kind op een gegeven moment ook los. Vraag aan het kind hoe het gaat in plaats van rechtstreeks bij de universiteit te informeren.’
Tips van Sanne Weeber, studentenpsycholoog
Vraag open wat je kind écht leuk vindt
Weeber adviseert ouders om vooral vragen te stellen in plaats van te sturen. ‘Het is belangrijk om als ouder er heel open in te gaan. Vraag naar wat een kind leuk vindt en waar het blij van wordt.’
Kijk terug naar vroeger om interesses te ontdekken
Een handige ingang is terugdenken aan wat je kind vroeger graag deed. Weeber: ‘Dat laat zien welke interesses er al op jonge leeftijd waren, zonder invloed van wat anderen van het kind verwachten of belangrijk vinden.’
Wees niet te bang over de toekomst
Ouders maken zich soms zorgen dat een studie ‘geen toekomst’ heeft. Weeber relativeert dat: ‘Het komt vaak vanzelf goed. Een studie laat vooral zien dat je op academisch niveau kunt werken, ook als je er later iets heel anders mee gaat doen.’