In memoriam: Prof.dr. Klaas Anthony Worp (1943-2026)
Emeritus hoogleraar Klaas Worp was van 2002 tot 2008 als bijzonder hoogleraar Papyrologie verbonden aan de Universiteit Leiden en het Leids Papyrologisch Instituut.
Klaas Worp promoveerde in 1972 cum laude aan de Universiteit van Amsterdam met een dissertatie getiteld Fünfzehn Wiener Papyri, daarna gepubliceerd als Einige Wiener Papyri (Amsterdam 1972). Hetzelfde jaar begon hij als universitair docent, later hoofddocent, Papyrologie aan de Universiteit van Amsterdam. Gedurende zijn carrière publiceerde hij duizenden nieuwe edities van nog ongepubliceerde papyrusteksten uit collecties over de hele wereld, zoals de papyruscollecties van de abdij van Montserrat (Spanje) en de Universiteit van Michigan (Ann Arbor, VS), maar ook van collecties in Nederland, zoals de Griekse papyri en ostraca in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden en een bijzondere nieuwe uitgave van Romeinse wastafeltje gevonden in Tolsum in Friesland.
Vanaf 1992 was hij verbonden aan opgraving van het Dakleh Oasis Project in Ismant el-Kharab (het antieke Kellis) in de Westelijke woestijn van Egypte. Hij publiceerde zowel Griekse documentaire (Greek Papyri from Kellis, 1995) als literaire papyri (Kellis Literary Texts, vol. 1, 1995 and vol. 2, 2007), houten plankjes (The Kellis Isocrates Codex, 1997) en ostraca (Greek Ostraka from Kellis, 2004) gevonden bij deze opgravingen.
Hij had een bijzondere belangstelling voor chronologie en het handboek Chronological Systems of Byzantine Egypt (1978, 2e editie 2004), dat hij schreef samen met Roger Bagnall (New York University), is nog steeds het standaardwerk voor dateringen in teksten uit de Byzantijnse periode.
Al gedurende zijn carrière werd zijn uitzonderlijke productiviteit en belangrijke bijdrage aan het vakgebied van de papyrologie gewaardeerd. Hij werd lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen in 2001. En voor zijn 65e verjaardag in 2008 kreeg hij een Festschrift aangeboden getiteld Sixty-Five Papyrological Texts met daarin 65 bijdragen van collega-papyrologen van over de hele wereld.
In 2002 kreeg hij via het Leids Universitair Fonds de mogelijkheid om Bijzonder hoogleraar Papyrologie te worden aan de Universiteit Leiden. In zijn inaugurele rede ‘Keerpunten in de papyrologie’, uitgesproken op 19 september 2003, beschrijft hij de groei van de papyrologie tot een volwaardig vakgebied en eindigt zijn betoog met de volgende woorden:
“De papyri zijn, dat hoop ik te hebben aangetoond, een rijke en verrijkende bron van nieuwe kennis en wetenschap, op het beoefenen en overdragen waarvan naar mijn beste weten een Universiteit stoelt en waaraan zij haar bestaansrecht als zodanig ontleent. Papyrologie is in mijn optiek nauwelijks een beroep, wel een roeping, en dan nog een waaraan een trekje van verslaving niet geheel vreemd is. Het zij zo: hier staat een papyroloog, hij kan niet anders …”
Klaas Worp was een papyroloog par excellence en zijn nalatenschap voor het vakgebied van de papyrologie is van onschatbare waarde. Hij zal dan ook door vele collega’s binnen en buiten Leiden gemist worden.
Namens het Leids Papyrologisch Instituut,
Joanne Stolk