Gent en Leiden vieren hun samenwerking met de jaarlijkse Thorbeckelezing
Samenwerking beeld: Yuvraj Klaassen
In Leiden vond op 6 maart de Thorbeckelezing van dit jaar plaats, met als centraal onderwerp De digitale economie en de digitale organisatie. Christoph Van der Elst verzorgde de lezing namens de faculteit Recht en Criminologie van de Universiteit Gent.
Meer dan 50 jaar traditie
Al sinds 1975 werken de Universiteit Gent en de Leidse rechtenfaculteit nauw samen. Elk jaar reist een hoogleraar van de ene universiteit naar de andere om een bijzonder gastcollege te geven. Dat college, het Thorbecke-college, is genoemd naar Johan Rudolph Thorbecke, die ooit aan beide universiteiten doceerde. Het is een traditie die niet alleen de historische band tussen de universiteiten levend houdt, maar ook telkens weer nieuwe inspiratie en uitwisseling brengt.
De lezing: kunnen we beslissingen overlaten aan technologie?
Tijdens een prikkelende lezing nam prof. dr. Christoph Van der Elst ons mee in de wereld van de digitale economie, met een specifieke focus op de opkomst van de Decentralised Autonomous Organisation (DAO). Een DAO is in essentie een organisatie waarvan de werking en besluitvorming grotendeels via software en blockchaintechnologie worden georganiseerd. Het kloppend hart van dergelijke organisaties wordt gevormd door smart contracts: computercodes die afspraken automatisch uitvoeren zodra aan bepaalde voorwaarden is voldaan, zonder dat menselijke tussenkomst nog nodig is.
Deelnemers kunnen tokens aanschaffen die hen vaak stemrecht en soms ook een economisch belang in de organisatie geven. Het meest kenmerkende, en tegelijkertijd meest uitdagende, aspect is dat de deelnemers hiermee gezamenlijk en geautomatiseerd de koers bepalen, zonder tussenkomst van een traditioneel bestuur of directie. Hoewel dit technisch revolutionair is, botst het met de huidige juridische werkelijkheid. Binnen het Europese rechtsstelsel ontbreekt momenteel namelijk een adequate rechtsvorm die naadloos aansluit bij dit model.
Wat zegt de wet hierover?
Dit gebrek aan een ‘juridisch jasje’ zorgt voor complexe vraagstukken omtrent bijvoorbeeld vestiging en aansprakelijkheid. Want wie dient te worden aangesproken als de code een fout maakt en er geen fysiek hoofdkantoor of officieel bestuur is? De regulering van DAO's is complex: de aantrekkingskracht zit juist in het decentrale, grenzeloze en zetelonafhankelijke karakter, maar het recht mag niet faciliteren dat dergelijke structuren misbruikt worden.
De fundamentele vraag voor de nabije toekomst is hoe wij als maatschappij en rechtssysteem moeten omgaan met deze autonome digitale organisaties.
Pleitwedstrijd
Ook dit jaar was er een pleitwedstrijd tijdens het event. De pleitwedstrijd tussen de Leidse en Gentse student draaide deze keer om de vraag of een DAO als onderneming kan worden aangemerkt en zo ja in welke vorm, maar ook welke rechter hierover dient te oordelen. Volgens de jury was het ‘een close call’ bij een uitdagende casus, maar uiteindelijk ging de overwinning naar de Universiteit Gent. Gefeliciteerd aan de Gentse student Adrien Vandersmissen!
De pleitwedstrijd bood opnieuw een mooie gelegenheid voor een sportieve en vriendschappelijke strijd tussen studenten uit Gent en Leiden, en voor het uitwisselen van kennis en het uitbreiden van netwerken. Volgend jaar vinden de lezing, de promovendibijeenkomst en de pleitwedstrijd weer in Gent plaats.