Universiteit Leiden

nl en

72 nieuwe kandidaat-sterrenstelsels ontdekt

Maar liefst 72 nieuwe kandidaat-sterrenstelsels, dat is het resultaat van de diepste waarneemcampagne ooit. Een internationaal team astronomen met een grote Nederlandse en Leidse inbreng publiceert erover in tien artikelen in een speciale editie van het vakblad Astronomy & Astrophysics.

Stelsels eerder over het hoofd gezien

De ontdekking is bijzonder omdat het onderzochte stuk hemel al tot in detail bestudeerd was. De astronomen gebruikten het mede in Nederland ontwikkelde MUSE-instrument op ESO’s Very Large Telescope in Chili. Ze keken met de Very Large Telescope in detail naar het Hubble Ultra Deep Field. Dat is een gebied in het zuidelijke sterrenbeeld Oven, dat de Hubble-ruimtetelescoop eerder uitgebreid heeft bestudeerd.

De onderzoekers vonden 72 kandidaat-sterrenstelsels die de Hubble-ruimtetelescoop over het hoofd had gezien. De kandidaat-sterrenstelsels moeten nog nader onderzocht worden voordat ze van het predicaat 'kandidaat' af kunnen.

Lyman-alpha-stralers

De 72 kandidaat-sterrenstelsels zijn zogeheten Lyman-alpha-stralers. Ze lijken alleen licht te geven in een bepaalde frequentie. Doordat het MUSE-instrument het licht uiteenrafelt in losse frequenties werden de 72 kandidaat-sterrenstelsel opeens wel zichtbaar.

10 keer meer detail

De onderzoekers konden met de MUSE-spectrometers tien keer meer detail zien dan voorheen in het al intensief bestudeerde stuk hemel. Naast de 72 kandidaat-sterrenstelsels maten ze ook nog de afstanden en de eigenschappen van 1600 zeer zwakke, zeer verre sterrenstelsels die ontstonden toen het heelal nog jong was. De gegevens leveren meer inzicht in het samensmelten van sterrenstelsels, galactische winden en stervorming in het jonge heelal.

Vroegste sterrenstelsels

Jarle Brinchmann, hoofdauteur van een van de artikelen die de resultaten van het onderzoek beschrijven. 'MUSE is uniek. Het instrument levert informatie op over sommige van de vroegste sterrenstelsels in het heelal. We leren dingen over deze sterrenstelsels die alleen mogelijk zijn dankzij spectroscopie. Denk bijvoorbeeld aan de chemische samenstelling en de bewegingen van de sterrenstelsels.'

De resultaten van MUSE zijn verzameld voordat het instrument werd uitgerust met adaptieve optiek die corrigeert voor verstoringen in de atmosfeer. De komende tijd worden er dan ook nog meer revolutionaire gegevens verwacht.

MUSE, de Multi Unit Spectroscopic Explorer, is een verzameling van 24 spectrometers die het licht in verschillende kleuren uiteenrafelen. Credit: Eric Le Roux / Service Communication / UCBL / MUSE

MUSE

MUSE staat voor Multi Unit Spectroscopic Explorer. Het instrument bevindt zich op de Very Large Telescope van ESO in Chili. MUSE is een verzameling van 24 spectrometers die licht uiteenrafelen in losse kleuren. MUSE heeft geen bewegende delen en is zeer stabiel. Daardoor kan het scherpe afbeeldingen maken die na samenvoegen een gedetailleerd, diep beeld vormen. Het instrument is gemaakt onder Franse leiding. Sterrenkundigen en ingenieurs van de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) hebben aan MUSE meegewerkt onder leiding van Joop Schaye. Nederland heeft ook de testfaciliteit voor MUSE geleverd.

bron: astronomie.nl

Artikelen

Het onderzoek wordt gepresenteerd in een serie van tien wetenschappelijke artikelen die verschijnen in het tijdschrift Astronomy & Astrophysics.