Promotie
Learning to Live Together: A Peer Relations Perspective on Citizenship in Diverse Elementary Classrooms
- M.A. Krijnen
- Datum
- vrijdag 6 november 2026
- Tijd
- Locatie
-
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
- Prof.dr. M.T. Mainhard
- dr. B.G.J. Wansink
Samenvatting
Burgerschapsonderwijs bereidt kinderen voor op samenleven in een diverse maatschappij. De kerndoelen voor burgerschap uit 2025 benadrukken dat dit niet alleen gebeurt door erover les te geven: de klas moet ook een plek zijn waar kinderen burgerschap oefenen. Dit doen ze elke dag, als ze samenwerken, relaties opbouwen, of conflicten oplossen. In een diverse klas ontmoeten zij kinderen die anders zijn dan zijzelf. Hoe krijgt die oefenplaats in de dagelijkse praktijk vorm, en welke rol spelen leerkrachten daarin?
We onderzochten hiervoor de sociale dynamiek in diverse basisschoolklassen als oefenplaats voor burgerschap. We volgden 1688 leerlingen uit groep 6, 7 en 8 gedurende een schooljaar. Met sociogrammen, vragenlijsten en video-opnamen onderzochten we de relaties en groepsprocessen tussen leerlingen en de rol van de leerkracht daarin.
We zagen dat burgerschap oefenen verschillende kanten heeft: hoe de groep zich gedraagt, met wie leerlingen omgaan en in hoeverre zij zich onderdeel voelen van de klas.
We vonden daarin verschillen tussen klassen én tussen leerlingen. Diversiteit in de klas was gunstig voor de groep, maar voor individuele kinderen betekende dit niet automatisch dat zij evenveel meededen of zich even sterk onderdeel voelden van de klas. Leerkrachten bleken hierin belangrijke begeleiders: positieve relaties met leerlingen en de klas hingen samen met hoe leerlingen met elkaar omgaan en zich voelen in de groep.
Dit proefschrift laat daarmee zien hoe burgerschap zichtbaar wordt in de dagelijkse sociale praktijk, wat kansen biedt voor leerkrachten: In het bewust begeleiden daarvan kunnen zij de klas als oefenplaats voor burgerschap mede vormgeven.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
Persvragen (alleen journalisten)
071 - 527 1521
nieuws@leidenuniv.nl
Algemene informatie
Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211