Promotie
Dietsland
- H. van der Kraan
- Datum
- vrijdag 6 november 2026
- Tijd
- Locatie
-
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
- Prof.dr. H. te Velde
- Prof.dr. M. Beyen
Samenvatting
Dit proefschrift onderzoekt de geschiedenis van de Groot-Nederlandse gedachte tussen 1880 en 1980. Die gedachte vertrok van het idee dat Vlaanderen en Nederland door taal, cultuur en geschiedenis bij elkaar hoorden. Vaak werd aangenomen dat dit ideaal na de Tweede Wereldoorlog vrijwel verdwenen was. Mijn onderzoek toont echter dat het niet helemaal verdween, maar in gewijzigde vorm bleef voortleven in kleine, vooral rechts-radicale en Vlaams-nationalistische milieus.
Aan de hand van tijdschriften, organisaties, jeugdbewegingen en politieke netwerken analyseerde ik hoe Groot-Nederland telkens opnieuw werd ingevuld. Soms fungeerde het als een cultureel ideaal, maar in radicalere contexten werd het gebruikt om anti-Belgische, autoritaire, etnisch-nationalistische en later ook extreemrechtse ideeën te legitimeren. Daarom beschrijf ik Groot-Nederland als zowel een onderstroom als een rookgordijn: een onderliggend ideologisch referentiekader, maar ook een respectabel klinkende verpakking voor radicalere opvattingen.
De maatschappelijke relevantie van dit onderzoek ligt in de vraag hoe historische symbolen, taal en cultuur kunnen worden ingezet om politieke ideeën aannemelijk of aanvaardbaar te maken. Het proefschrift laat zien dat ideeën niet altijd verdwijnen wanneer ze electoraal of maatschappelijk marginaal worden. Ze kunnen blijven circuleren in kleine netwerken en later opnieuw betekenis krijgen.
De bevindingen zijn bijzonder omdat ze een minder zichtbare continuïteit blootleggen: Groot-Nederland was zelden een brede volksbeweging, maar bleef na 1945 wel een belangrijk ideologisch ijkpunt binnen radicale Vlaams-nationalistische milieus.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
Persvragen (alleen journalisten)
071 - 527 1521
nieuws@leidenuniv.nl
Algemene informatie
Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211