Universiteit Leiden

nl en

Promotie

Mechanisms and consequences of horizontal gene transfer in cell wall- deficient cells of Kitasatospora viridifaciens

  • R. Kapteijn
Datum
woensdag 31 januari 2024
Tijd
Locatie
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden

Promotor(en)

  • Prof.dr. D. Claessen
  • Prof.dr. G.P. van Wezel

Samenvatting

Bacteriën worden tijdens hun leven frequent blootgesteld aan wisselende omgevingsfactoren.
Verreweg de meeste bacteriën bevatten daarom een celwand, een structuur die een soort beschermende barrière vormt. Echter zorgen bepaalde stresscondities ervoor dat bacteriën soms ook zonder dit beschermende laagje kunnen leven. Deze bijzondere morfologische verandering hebben wij onderzocht in de draadvormige bodembacterie Kitasatospora viridifaciens. Wij hebben ontdekt dat het gebrek van de celwand ertoe leidt dat deze bacterie DNA, zijn genetisch materiaal, kan uitwisselen via allerlei nieuwe manieren. Bijvoorbeeld via de vorming van interne blaasjes, of het fuseren van twee cellen. Onder deze stresscondities vinden er ook binnen de cel grote genetische veranderingen plaats. Het uitwisselen en veranderen van DNA kan ervoor zorgen dat bacteriën nieuwe eigenschappen krijgen, waardoor ze beter aangepast zijn aan hun omgeving. Een sterk maatschappelijk relevant gevolg hiervan is de uitwisseling van genetische informatie waarmee bacteriën resistent worden tegen antibiotica, middelen die wij als mens nodig hebben om infecties te behandelen. Een omgeving waar waarschijnlijk veel DNA-uitwisseling plaatsvindt zijn afvalwaterzuiveringsinstallaties. Hier worden bacteriën ingezet om ons afvalwater schoon genoeg te krijgen om het weer in de natuur te laten stromen. Wij hebben ontdekt dat er in deze installaties bacteriën voorkomen die, onder labcondities, hun celwand kunnen verliezen. In afvalwater zou zo’n vormverandering mogelijk veroorzaakt kunnen worden door bacteriële virussen (bacteriofagen) of antibioticaresten. Hoewel het nog onbekend is of celwandloze bacteriën daadwerkelijk een rol spelen bij de uitwisseling van DNA in de natuur en de verspreiding van antibioticaresistentie, heeft dit onderzoek tot nieuwe, fundamentele inzichten geleid.

Proefschriften

Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.

Persvragen (alleen journalisten)

Marieke Epping
Adviseur wetenschapscommunicatie
m.epping@bb.leidenuniv.nl
071 527 1521

Algemene informatie

Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.