Proefschrift
Hidden star formation in the early Universe
Enkele honderden miljoenen jaren na de Oerknal vormden zich de eerste sterren en sterrenstelsels. Om te begrijpen hoe het heelal zich ontwikkelde, worden deze verre sterrenstelsels bestudeerd. Een belangrijke eigenschap van een sterrenstelsel is hoeveel sterren er worden gevormd, de zogeheten stervormingssnelheid.
- Auteur
- I.F. van Leeuwen
- Datum
- 09 april 2026
- Links
- Thesis in Leiden Repository
Vaak wordt deze gemeten via ultraviolet licht, maar dit licht kan worden geabsorbeerd door stof in het sterrenstelsel. Daardoor kan een groot deel van de stervorming verborgen blijven voor telescopen die alleen ultraviolet licht waarnemen. Het door stof geabsorbeerde licht wordt opnieuw uitgezonden in het infrarood, waardoor ook de verborgen stervorming kan worden waargenomen. Door ultraviole en infrarood licht te combineren, kan de totale stervorming in een sterrenstelsel worden bepaald.
In dit proefschrift is zowel de verborgen als onverborgen stervorming van verre sterrenstelsels onderzocht. Hiervoor zijn waarnemingen gebruikt van drie telescopen: de Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array (ALMA) in Chili, de Hubble Space Telescope en de James Webb Space Telescope (JWST). De resultaten laten zien dat een aanzienlijk deel van de stervorming in het jonge heelal verborgen kan zijn door stof. Daarnaast hebben sommige sterrenstelsels eigenschappen waardoor ze moeilijk te detecteren zijn met JWST, maar wel zichtbaar zijn met ALMA. Hieruit blijkt dat ALMA een essentieel instrument is voor het bestuderen van het jonge heelal: het kan verborgen stervorming waarnemen en sterrenstelsels identificeren die door JWST over het hoofd zouden worden gezien.