De postkoloniale podcast: Sylvia Pessireron over Molukse literatuur
In de jaren vijftig kwamen zo’n 3500 Molukse militairen met hun gezinnen tegen hun zin - op dienstbevel - naar Nederland. Ze hoopten zo snel mogelijk te kunnen terugkeren naar hun geboorteland. Maar dat gebeurde niet.
Over de geschiedenis van de Molukkers in Nederland wordt de laatste jaren steeds meer geschreven. Er is ook een Moluks-Nederlandse literatuur ontstaan. Belangrijke auteurs zijn Frans Lopulalan, Herman Keppy en Sylvia Pessireron.
In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van de postkoloniale podcast praten zij met schrijfster Sylvia Pessirerons. Het gesprek vond plaats voordat minister-president Rob Jetten op 21 juni 2026 namens de regering zijn excuses aanbood aan de Molukse gemeenschap.
Loyaliteit
Vanaf het einde van de negentiende eeuw hadden militairen uit de Molukken een bevoorrechte plaats in het KNIL. Omdat zij christen waren, werden zij betrouwbaarder geacht dan andere inheemse bevolkingsgroepen, die doorgaans de islam aanhingen. Samen met de Nederlanders vochten zij in de Atjeh-oorlog en waren ze betrokken bij het neerslaan van verschillende opstanden in de Indische archipel. Ze stonden bekend als goede vechters die loyaal waren aan Nederland en het Huis van Oranje. Zij bleven dat ook tijdens de Japanse bezetting en de daaropvolgende onafhankelijkheidsoorlog.
Hun loyaliteit bracht hen in problemen toen Nederland in december 1949 de soevereiniteit overdroeg aan de Republik Indonesia Serikat (RIS), een federatie van deelstaten. Eén van die deelstaten was Oost-Indonesië, waartoe de Molukken behoorden. Maar de nieuwe president van de RIS, Soekarno, wilde het land centraal besturen en maakte na de soevereiniteitsoverdracht korte metten met de federale structuur. Voor hem was de opsplitsing van Indonesië niet meer dan een compromis geweest om tot een snelle overdracht te komen. De Molukkers voelden dit als verraad en riepen op 25 april 1950 in Ambon de onafhankelijke Republik Maluku Selatan (RMS) uit. Die republiek werd niet door Nederland erkend, waar veel Molukkers hun hoop op hadden gevestigd. Daarop stuurde Soekarno een leger naar Ambon om de opstand te bedwingen, wat na hevige gevechten een paar maanden later lukte.
Sylvia Pessireron
Sylvia Pessireron werd geboren in het Zeeuwse Breskens. In 2012 publiceerde zij haar eerste roman, De verzwegen soldaat, een eerbetoon aan haar vader. Twee jaar later zag haar tweede roman, Gesloten koffers (2014) het licht, die in zekere zin te zien is als een vervolg daarop. Daarvoor had Pessireron als journaliste, vertaalster en schrijfster van non-fictie al verschillende titels op haar naam gezet. Ze schreef een reeks boeken over gewoonten en gebruiken in verschillende culturen in Nederland, zoals trouwen, feesten en zwangerschap in Antilliaanse, Marokkaanse, Turkse en ook Molukse culturen. Ze stelde een bundel samen met volksverhalen uit de Molukken, Tussen mensen en geesten (1996), ze publiceerde een boek met kampverhalen uit het woonoord Lage Mierde, Wij kwamen hier op dienstbevel (2003), en ze werkte mee aan het scenario van de film De Punt (2009), over de treinkaping. In 2021 verscheen Sayang é. Zeventig jaar Molukkers in Nederland en op Maluku.
Afleveringen
De afleveringen worden gepubliceerd op de postkoloniale podcast, het kanaal van Universitaire Bibliotheken Leiden. De nieuwste aflevering en de eerdere afleveringen kunnen worden beluisterd via de volgende kanalen:
De postkoloniale podcast is een initiatief van Rick Honings en Coen van ’t Veer. Beiden zijn redacteur van de De postkoloniale spiegel. De Nederlands-Indische letteren herlezen (2021) en van het wetenschappelijke tijdschrift Indische Letteren. De podcast komt voort uit het door Rick Honings geleide NWO Vidi-project Voicing the Colony. Travelers in the Dutch East Indies, 1800-1945 en staat inmiddels op eigen benen.