Universiteit Leiden besluit Chola Plates terug te geven aan India
Koloniaal erfgoed beeld: UBL
De Chola Plates die in het bezit zijn van de Universiteit Leiden worden teruggegeven aan India, zo heeft het College van Bestuur besloten. De restitutie van dit erfgoed volgt het advies van de (landelijke) Commissie Koloniale Collecties.
De zogeheten Chola Plates – uit India afkomstige historische objecten die worden beheerd door de Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) – worden op 16 mei getoond tijdens een formeel moment in bijzijn van premier Modi en minister-president Jetten in Den Haag. De objecten worden op een later moment door de universiteit aan India overgedragen.
Achtergrond
De Indiase overheid heeft in de zomer van 2023 een verzoek ingediend bij de Universiteit Leiden om teruggave van deze Chola Plates (objectnummers Or.1687 en Or.1688) die eigendom zijn van de universiteit en in beheer zijn van de UBL.
De koperen Chola Plates uit India bevatten belangrijke afspraken over het recht van een boeddhistisch heiligdom en een aantal kloosters in Nagapattinam in India om de inkomsten van dorpen te innen. Het ene object (Or.1687) bevat 21 koperen platen die bij elkaar worden gehouden door een bronzen ring. De ring bevat het zegel van vorst Rājendra Chola I die regeerde in de elfde eeuw. Vijf platen bevatten inscripties in het Sanskriet. De zestien overige platen bevatten tekst in het Tamil. Het andere object (Or. 1688) bestaat uit drie koperen platen. Ook deze platen worden bijeengehouden door een bronzenring met een zegel van vorst Kulōttunga Chola I (regeerperiode: 1070-1120) en bevatten inscripties in het Tamil.
Belangrijke bronnen
De Chola Plates die sinds 1862 in bezit waren van de Universiteit Leiden zijn belangrijke bronnen van Zuid-Indiase koninklijke verordeningen. Ze bevatten ook historische informatie over de relatie tussen het Chola- en het Srivijaya-rijk en wegen bij elkaar dertig kilo. De objecten zijn bij de Universiteitsbibliotheek toegankelijk voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs en worden door de UBL beschikbaar gesteld voor tentoonstellingen.
Onderzoek naar herkomst
Na het teruggaveverzoek van India in 2023 heeft de universiteit onafhankelijk onderzoek laten doen door deskundigen naar de herkomst van de Chola Plates. De Commissie Koloniale Collecties werd door de universiteit verzocht een advies op te stellen en deze heeft hierbij aanvullend onderzoek laten uitvoeren en ook de uitkomsten van het eerdere onderzoek betrokken.
De landelijke Adviescommissie teruggave cultuurgoederen uit koloniale context (kortweg: Commissie Koloniale Collecties) is ingesteld door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en adviseert over teruggaveverzoeken van cultuurgoederen die zijn weggenomen in koloniale context.
Door deze opdracht aan de commissie, committeerde de universiteit zich bij voorbaat aan de uitkomst van dit onderzoek. Eind 2025 bracht de commissie haar advies uit aan de Universiteit Leiden. De commissie stelt in dit advies dat de Chola Plates teruggegeven moeten worden aan India.
Advies Commissie Koloniale Collecties
Uit het herkomstonderzoek blijkt dat de Chola Plates hoogstwaarschijnlijk opgegraven zijn tijdens de bouw van Fort De Vijf Sinnen en de herinrichting van het terrein bij de China-pagode door de VOC in Nagapattinam tussen 1687 en 1700. Nagapattinam was een door de VOC veroverde stad in Zuid-India die als handelspost werd gebruikt en onderdeel was van het koloniale handelsnetwerk van de VOC. In en om Nagapattinam oefende de VOC territoriaal gezag uit.
De commissie stelt dat de Chola Plates het gebied hebben verlaten zonder toestemming van de toenmalige eigenaren/rechthebbenden. De Chola Plates waren zorgvuldig in de grond begraven, waarschijnlijk om ze te beschermen in onrustige tijden.
De Commissie acht aannemelijk dat de objecten vervolgens in 1712 door het echtpaar Camper-Kettingh naar Nederland zijn overgebracht – Florentius Camper was dominee in Batavia. Hoe dit echtpaar de Chola Plates in bezit kreeg, is niet duidelijk. Nakomelingen van het echtpaar Camper-Kettingh schonken de objecten in 1862 aan de Universiteit Leiden, waar familielid Hendrik Arent Hamaker tot 1835 hoogleraar Oosterse Talen was.
De Commissie is van oordeel dat er door het zonder toestemming van rechthebbenden wegnemen van de objecten uit Nagapattinam in Zuid-India, sprake is van onvrijwillig bezitsverlies. Daarom adviseert de Commissie de universiteit de beide sets Chola Plates onvoorwaardelijk terug te geven aan de India.
De UBL heeft namens de Universiteit Leiden met de Indiase overheid overlegd over het moment (en wijze van) van teruggave. De officiële overdracht van de Chola Plates aan India is op een nog nader te bepalen moment na 16 mei.
Grote historische waarde
Voorzitter Luc Sels namens het College van Bestuur over het besluit: ‘We hebben zelf verzocht om het onderzoek van de Commissie Koloniale Collecties, en respecteren dan ook het advies om de objecten terug te geven. Vanzelfsprekend werken we volledig mee aan de teruggave van de Chola Plates. Wij realiseren ons ook goed dat deze stukken van grote historische waarde zijn voor India. Mede daarom is het van belang dat zij terugkeren naar het land van herkomst.’
UBL-directeur Kurt De Belder: ‘De Chola Plates zijn bijzondere stukken in onze collectie. De UBL heeft beide objecten tijdens de voorbije 160 jaar beheerd, beschikbaar gesteld voor onderzoek en onderwijs en aan een internationaal publiek via tentoonstellingen, publicaties en digitale toegang. Het is goed dat ze teruggaan naar India. We vinden het daarnaast belangrijk dat de objecten en bijbehorende documentatie toegankelijk blijven zodat in de toekomst onderzoek gecontinueerd kan worden. Ook hieraan werken we graag mee.’
The Archaeological Survey India
De Chola Plates gaan in India naar The Archaeological Survey of India (ASI) in New Delhi. ASI valt onder het Ministerie van Cultuur van India en is de belangrijkste organisatie voor archeologisch onderzoek en de bescherming van cultureel erfgoed in dit land. ASI besluit vervolgens of en, zo ja, waar de stukken in India tentoongesteld worden voor het publiek.
Metadata en documentatie
De UBL zal met de Chola Plates ook de metadata en diverse documentatie zoals archiefmateriaal en correspondentie, aan India ter beschikking stellen. Andersom is afgesproken dat de UBL de digitale versie van de objecten mag blijven gebruiken en beschikbaar stellen voor onderzoek en onderwijs.
Beleid betwist erfgoed
De UBL heeft sinds een aantal jaren beleid rondom (teruggave van) betwist erfgoed en werkt constructief mee als er dergelijke verzoeken komen. Zij volgt hierbij zoveel mogelijk het landelijk beleidskader.