'Een beschadigd ecosysteem kan niet binnen drie jaar worden "hersteld".
PhD Onderzoek beeld: Ancois de Villiers
Landschapsherstel wordt vaak gezien als een snelle technische oplossing, terwijl juist een langetermijnbenadering en een meer gevoelige aanpak nodig zijn. Ancois de Villiers onderzocht binnen haar promotieonderzoek, uitgevoerd in de afgelopen vijf jaar in Zuid-Afrika, hoe we deze aanpak kunnen veranderen. 'Een beschadigd ecosysteem kan niet in drie jaar worden "hersteld".'
Het onderzoek toont aan dat effectief landschapsherstel vraagt om begrip van de verbindingen tussen mensen en hun omgeving. Daarnaast is het essentieel om te erkennen dat mensen de natuur op verschillende manieren waarderen. Dit noemt Ancois relational approach en plural valuation frameworks. 'Ik onderzocht de uitdagingen en kansen van het implementeren van een dergelijke aanpak binnen de realiteit van krappe budgetten, en het vaak 'rommelige', trage, moeilijke maar lonende proces van landschapsherstel binnen de complexe en omstreden context van Zuid-Afrika.'
Een behoefte aan richtlijnen en voorbeelden
Het idee voor dit onderzoeksproject ontstond vanuit een behoefte aan richtlijnen en voorbeelden voor het effectief uitvoeren van projecten voor duurzaamheid en veerkracht in landelijke gebieden. Het onderzoeksproject werd geïnitieerd door Living Lands, een lokale non-profitorganisatie die samenwerkingen ondersteunt tussen verschillende mensen binnen en buiten deze gebieden om het herstel van ecosystemen te faciliteren en duurzame bestaansmiddelen te ondersteunen. De organisatie wilde samenwerken met een onderzoeker om te ontdekken wat wel en niet werkt bij langetermijnherstelprojecten die sociale, economische en ecologische behoeften proberen te ondersteunen. Het doel was om lokale gemeenschappen effectiever te ondersteunen en inzichten te delen met andere organisaties die met vergelijkbare uitdagingen worden geconfronteerd.
Milieu-uitdagingen aanpakken vanuit een antropologisch perspectief
Ancois begon haar onderzoek in 2020 in de Baviaanskloof- en Langkloof-landschappen in Zuid-Afrika. 'Deze landschappen maken deel uit van een UNESCO-werelderfgoedgebied, rijk aan biodiversiteit, geschiedenis en boerengemeenschappen – een bijzondere plek dus. Er zijn echter milieu- en sociaaleconomische uitdagingen met betrekking tot droogtes, beschadigde ecosystemen, beperkte voorzieningen en armoede.' Om deze uitdagingen beter te begrijpen en bij te dragen aan het aanpakken ervan, gebruikte Ancois een antropologische methodologie die interviews en workshops combineerde. Dit deed ze samen met medewerkers van Living Lands en leden van de lokale gemeenschap die door herstelinitiatieven werden beïnvloed. 'Dit omvatte het observeren van en deelnemen aan de dagelijkse activiteiten van de betrokken organisaties en gemeenschappen – om te begrijpen hoe mensen zich tot elkaar verhouden en hun ervaringen te contextualiseren.'
De mogelijkheden en uitdagingen van een relationele plaatsgebonden aanpak
Volgens het onderzoek van Ancois helpen de eerder genoemde plural valuation frameworks en een relational approach bij het bestuderen en begrijpen van landschapsherstel. Bovendien bouwt deze aanpak sociale veerkracht op tegen onzekerheid en falen, en vergroot het de impact van een initiatief omdat het inspeelt op de behoeften en waarden van een grotere diversiteit aan mensen. Ancois stelt echter ook dat deze aanpakken de eisen en verantwoordelijkheden voor medewerkers kunnen verhogen. 'Over het algemeen is een relational place-based approach in combinatie met een plural valuation framework erg impactvol, maar cognitief, sociaal en emotioneel veeleisend voor de betrokkenen.'
Een behoefte aan een structurele verschuiving binnen landschapsherstel
Ancois benadrukt het belang van het erkennen van deze uitdagingen en afwegingen en pleit voor bredere structurele veranderingen binnen landschapsherstel. De dominante financierings- en projectstructuren geven bijvoorbeeld nog steeds de voorkeur aan instrumentele waarden en een 'crisis'-narratief, wat niet aansluit bij het trage, ingebedde en reflexieve proces dat nodig is. 'Verschuivingen in normen, verwachtingen en rollen voor landschapsherstelpraktijken, -beleid en -onderzoek zijn nodig om het potentieel van plaatsgebonden aanpak, relationeel denken en plural valuations te realiseren.'
Bridging Values
Ancois werkt al aan een nieuw project 'Bridging Values' dat onderzoekt hoe Europees biodiversiteitsbeleid Zuid-Afrikaanse landschappen beïnvloedt, vooral met betrekking op verschillende waarden van de natuur en rechtvaardigheid. Dit project behandelt enkele vragen die tijdens haar promotieonderzoek naar voren kwamen. Je kunt de website van het Bridging Values-project bekijken voor meer details. Hier kun je meer leren over de andere casestudies die vergelijkbare vragen onderzoeken in Europa, Brazilië en Laos.