Universiteit Leiden

nl en

Subsidie van 18,8 miljoen voor onderzoek naar innovatieprocessen in de oudheid

Voor succesvolle innovatie is meer nodig dan alleen technologische vooruitgang. Ieder nieuw concept moet namelijk eerst worden verankerd in de bestaande context. Dat vermoeden Nederlandse classici, verenigd in de landelijke onderzoeksschool OIKOS. Zij gaan deze hypothese testen door bestudering van de klassieke oudheid.

De OIKOS-wetenschappers kunnen hun onderzoek uitvoeren dankzij een Zwaartekracht-subsidie van NWO. Met de subsidie van 18,8 miljoen euro kunnen de wetenschappers van de vijf deelnemende universiteiten maar liefst tien jaar lang onderzoek doen naar het onderwerp. Uiteindelijk moet de bestudering van de Griekse en Romeinse oudheid beter inzicht opleveren over de innovatieprocessen van alle tijden.

Vertrouwd en nieuw

André Lardinois, hoogleraar Griekse Taal- en Letterkunde aan de Radboud Universiteit: ‘We willen weten hoe innovatie werkt en hoe het geaccepteerd wordt. Niet alleen in de techniek maar ook in instituties, kunst en literatuur. In al die domeinen lijkt altijd sprake van een combinatie van vertrouwd en nieuw, in werkelijkheid of soms slechts in de beeldvorming. Wil een innovatie succesvol zijn dan moet hij verbinding maken met iets vertrouwds, dat wil zeggen daarin verankerd zijn.’

Elektrisch rijden

‘Neem bijvoorbeeld de opkomst van elektrisch rijden’, zegt Ineke Sluiter, hoogleraar Griekse taal- en letterkunde aan de Universiteit Leiden en hoofdaanvrager van de subsidie. ‘In de eerste elektrische auto’s zit de aansluiting voor de stekker op de plaats waar in andere auto’s de brandstoftank zit. En de laadpaal ziet eruit als een benzinepomp. Je ziet dus dat de innovatie verankerd is in de leefwereld waarin we op dat moment leven. Dezelfde processen zie je bijvoorbeeld in het oude Griekenland bij de invoering van muntstukken en de democratie.’

Onderzoeksgemeenschap

Om innovatie op alle domeinen van de maatschappij te bestuderen is een diverse groep specialisten nodig, die nauw samenwerken. Sluiter: ‘Classici zijn in een uitstekende positie om dit vraagstuk te bestuderen, omdat wij maatschappijen in hun totaliteit onder de loep nemen: van technologie tot filosofie, en van kunst tot literatuur. In Nederland werken de classici van alle universiteiten bovendien al sinds het jaar 2000 nauw samen. We vormen één grote onderzoeksgemeenschap die uitstekend is toegerust om dit soort grootschalige projecten op te pakken. Ik ben ervan overtuigd dat dit de wetenschap van de toekomst is.’

Maatschappelijk belang

Het project wil nadrukkelijk ook het maatschappelijk belang van de geesteswetenschappen laten zien. Lardinois: ‘‘Anchoring Innovation’ moet laten zien dat een maatschappij die succesvol wil innoveren niet alleen naar de bètawetenschappen moet kijken, maar al haar talenten moet benutten en van de geesteswetenschappen nog heel wat kan leren. Wij willen een bijdrage leveren aan de processen van innovatie, ook vandaag de dag.’

Betrokken universiteiten en hoogleraren

‘Anchoring innovation’ is ontwikkeld door een groot team van Nederlandse classici onder leiding van Ineke Sluiter (hoofdaanvrager, Universiteit Leiden) en André Lardinois (Radboud Universiteit). Het team bestaat uit onderzoekers van de Universiteit Leiden, Radboud Universiteit, Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Utrecht en Universiteit van Amsterdam. In Leiden zijn naast Ineke Sluiter ook de hoogleraren Antje Wessels, Luuk de Ligt, Ann Brysbaert en Miguel John Versluys betrokken.