Universiteit Leiden

nl en

Tentoonstelling: 150 jaar Pro Patria

Oude uniformen, medailles en geweren: ter ere van het 150-jarige bestaan van de Leidse vereniging “Pro Patria” is in de etalage van de Oude UB een tentoonstelling te zien over de geschiedenis van de studentenweerbaarheid.

 

Zilveren pekel, geschenk van Koning Willem III
Zilveren pokel, geschenk van Koning Willem III

Sinds de oprichting van de Universiteit Leiden in 1575 kwam het voor dat Leidse studenten zich vrijwillig aanmeldden om de Nederlandse krijgsmacht te versterken. Deze ‘studentenweerbaarheid’ heeft in 1831 meegedaan aan de Tiendaagse Veldtocht, toen nog onder de naam “Leidsche Vrijwillige Jagers”. De Jagers ontvingen voor hun bijdrage aan de veldtocht een zilveren pokel van Koning Willem III. Pro Patria werd in 1866 opgericht uit de overblijfselen van de Jagers,  waardoor de bijzondere pekel nu te zien is in de Oude UB.

Verzet

In de Tweede Wereldoorlog waren enkele leden van Pro Patria lid van de ondergrondse. Pierre Louis d’Aulnis de Bourouill leerde in Engeland parachutespringen en seinen en werd in juni 1941 gedropt boven Drenthe. In 1943 adviseerde hij de geallieerden een bombardement uit te voeren op de villa waar het nationale bevolkingsregister was ondergebracht. Dankzij dit register konden de bezetters persoonsbewijzen controleren op vervalsing. Bij het bombardement vielen 61 doden, maar de levens van verzetslieden en onderduikers werden erdoor gered.

Rookbom

De geschiedenis van de vereniging is echter niet zonder smet. In 1984 werd de vereniging tijdelijk geschorst nadat leden een rookbom in de kazerne van een concurrerende studentenweerbaarheid hadden gegooid. In 1990 mocht Pro Patria niet meedoen aan de erewacht op Prinsjesdag nadat ze het jaar ervoor hadden verzuimd om hun exercitiegeweren mee te nemen.

Pro Patria neemt deel aan een parade in Leiden

Privécollecties

Uniformen van Pro Patria met de bekende witte hanenveren
Uniformen van Pro Patria met de bekende witte hanenveren

Auke Heitz, bestuurslid van Pro Patria en tevens curator van de tentoonstelling, heeft naar eigen zeggen flink moeten zoeken om objecten uit verschillende periodes bij elkaar te krijgen. ‘Een aantal objecten is uitgeleend door verschillende musea, zoals het Engelandvaardersmuseum in Noordwijk en het Nationaal Militair Museum in Soest. Daarnaast hebben onze leden voorwerpen en kleding uit hun privécollecties uitgeleend.’

Nieuwe bladzijde

Met deze tentoonstelling wil Pro Patria naar eigen zeggen de rumoerige periode van de vereniging afsluiten en een gezicht geven aan de studentenweerbaarheid. Heitz: ‘De bezoeker krijgt een goed beeld van de verschillende activiteiten van Pro Patria en de maatschappelijke positie van de vereniging. Het mysterieuze moet eraf.’

Lustrum

‘Dit jaar hadden we een lustrum,’ vervolgt Heitz, ‘met als thema het aanhalen van banden met Defensie. Over een paar weken gaan we dan ook op oefening in het noorden van het land. Wij spelen bij dergelijke oefeningen vaak de vijand.’ In tijden van bezuinigingen heeft dat een concreet voordeel, meent Heitz: ‘Defensie kan zo meer geld besteden aan haar eigen personeel. Wij zijn namelijk al tevreden met een bord eten en een bed.’

Brug

Leden van Pro Patria bij een oefening

Pro Patria is een studentengezelligheidsvereniging, zegt Heitz, maar wel één met een speciale missie: de brug zijn tussen de krijgsmacht en studenten. ‘Voor veel studenten is de krijgsmacht niet een logische plek om te gaan werken na de studie, terwijl het toch een grote werkgever is. Een aantal van onze oud-leden werkt nu bij Defensie en veel van onze huidige leden zijn lid van de Nationale Reserve.’

Tentoonstelling Oude UB

De tentoonstelling 150 jaar Pro Patria is te zien van 13 december 2016 tot en met 2 maart 2017 in de Oude UB, het Bestuursgebouw van de Universiteit Leiden (Rapenburg 70, 2311 EZ Leiden). De openingstijden van de Oude UB zijn van maandag tot en met vrijdag tussen 8:00-18:00u.