Universiteit Leiden

nl en

Papyrologisch Instituut

Andere officiële stukken

Veel papyri bevatten documenten van officiële aard. In deze online vitrine vindt u voorbeelden van een geboorte-aangifte, een overeenkomst voor betaling van achterstallige pacht (hier links) en een kwitantie voor betaling in geld en natura.

Aangifte van de geboorte van een driejarig jongetje. Arsinoïtische gouw, 11 juli 72 na Chr.

Papyrus Leid.Pap.Inst. Warren 2

Klik hier voor een grotere afbeelding.
Klik hier voor de Griekse tekst in de DDbDP.

De Romeinen hadden om belastingtechnische redenen bevolkingsregistratie opgezet. Eens in de vijftien jaar hield men een volkstelling. De aangifte van een geboorte was niet verplicht. In de overgeleverde documenten varieert de leeftijd van de aangegeven kinderen van 0 tot 8 jaar.

‘Aan Apollonios, het wijkhoofd van de Arabierenwijk --- van Herakleios zoon van Sambas de zoon van Sokeus, en van de moeder Heraklous dochter van Diphilos, geregistreerd in de Arabierenwijk. Ik doe aangifte van mijn zoon Herakleides, mij gebaard door de vrouw met wie ik samenleef Tamaron dochter van Herakleios, geboren in het 2e jaar van Imperator Caesar Vespasianus Augustus en nu 3 jaar oud. Hierbij dien ik de aangifte in.

(Ondertekening in andere hand:) 
Ik, Apollonios, wijkhoofd, heb getekend aangaande het geboren kind. In het 4e jaar van Imperator Caesar Vespasianus Augustus, op de 17e Epeiph.’

 

Aangifte van de geboorte van een driejarig jongetje. Arsinoïtische gouw, 11 juli 72 na Chr.

Papyrus Leid.Pap.Inst. Warren 8

Klik hier voor een grotere afbeelding.
Klik hier voor de Griekse tekst in de DDbDP.

Twee Egyptische broers, Aunes en Papontos, verklaren dat zij aan de 23-jarige Romein Marcus Antonius Aper (aper betekent ‘everzwijn’), van wie zij land pachten, de achterstallige pacht in vijf jaarlijkse termijnen zullen betalen. De twee Egyptische boeren kunnen zelf niet schrijven (althans geen Grieks), en laten hun ondertekening schrijven door de Griek Dioskoros zoon van Kephalion. Marcus Antonius Aper, Romein uit de gegoede klasse, was wel in staat om eigenhandig in het Grieks te ondertekenen. 
Dit is een bijzonder goed bewaard gebleven vel papyrus. Aangezien deze papyrus twee keer min of meer dezelfde tekst bevat, weten we zeker wat er heeft gestaan waar de tekst is beschadigd.

‘In het 6ejaar van Imperator Caesar Domitianus Augustus Germanicus op de 25evan de maand Peritios, dat is de 25eChoiak, in  Philadelphia in het Heraklidische district van de Arsinoïtische gouw. Aunes, ongeveer tweeënvijftig jaar, met een litteken op de pink van zijn linkerhand, en Papontos, ongeveer vijftig jaar, met een litteken op zijn linkerduim, beiden zonen van Petermouthis, afkomstig uit het dorpje Nestos in datzelfde district, “Perzen die later geboren zijn”, die wederzijds borg staan voor de betaling, komen overeen met Marcus Antonius zoon van Marcus, van de tribus Quirina, met de bijnaam Aper, ongeveer drieëntwintig jaar oud, zonder littekens, dat zij, de overeenkomende partij, onder dwang zullen terugbetalen aan Marcus Antonius, van de tribus Quirina, bijgenaamd Aper, of aan zijn vertegenwoordigers, de nog bij hun naam op rekening van pachtsommen vermelde achterstallige bedragen tot aan het afgelopen 5e jaar, en van het 5e jaar zelf, van Imperator Caesar Domitianus Augustus Germanicus, voor de vierentwintig aroeren land van Marcus Antonius die zij bebouwen in de buurt van het hierboven genoemde dorp Philadelphia, honderdeenentachtig-en-een-halve artabe tarwe, gemeten met de Philippische kwartmaat van Marcus Antonius, en zevenentachtig artaben gerst, in vijf jaar vanaf het huidige jaar, in de maand Payni [mei/juni, oogstmaand], jaarlijks, in gelijke delen, samen met de pachtsommen die zij dan uitmeten, zonder uitstel en zonder voorwendsels. Als zij, de overeenkomende partij, niet zullen terugbetalen volgens hetgeen hier geschreven staat, dan moeten zij aan Marcus Antonius als boete het bedrag betalen vermeerderd met de helft, terwijl bij Marcus Antonius het recht van executie berust op de overeenkomende personen, individueel en op wie van beiden hij maar verkiest, en op al hun bezittingen, alsof er een gerechtelijke beslissing is geweest, los van andere schulden die Papontos in zijn eentje heeft aan dezelfde persoon, namelijk voor drie aroeren weiland als voer voor zijn schapen, terwijl de landpachtcontracten die Marcus met hen heeft geldig blijven. Ondertekenaar namens de overeenkomende partij is Dioskoros zoon van Kephalion, ongeveer drieënzestig jaar oud, met een litteken op zijn linkerpols.’ 

Dan volgt in een tweede hand, die van Dioskoros, een herhaling van dit contract in de subjectieve vorm (“wij komen overeen”) als ondertekening van de overeenkomende partij.

Het contract wordt afgesloten in de hand van Marcus Antonius zelf, de schuldeiser: ‘Marcus Antonius zoon van Marcus, van de tribus Quirina, bijgenaamd Aper: de overeenkomst is met mij gesloten zoals hierboven staat.’ 

Tenslotte in een vierde hand een aantekening van de registratie van het contract in het dorpskantoor op dezelfde dag.

Deel van een kwitantie. 7e eeuw na Chr.

P. Leid. inv. 15 =P.L.Bat. 25.78

Klik hier voor een grotere afbeelding.
Klik hier voor de Griekse tekst in de DDbDP.

Kwitantie voor de ontvangst van een betaling in geld en in natura. Het stuk is ondertekend door de schrijver en twee getuigen. Alleen de onderste helft van de papyrus is bewaard gebleven.

‘ --- vierendertig gouden solidi, totaal 34 gouden solidi, en evenzo tachtig artaben tarwe, gemeten met de maat van The-, samen in totaal 80 artaben tarwe en 34 gouden solidi, alleen dat. Geschreven op de 3e van de maand Mecheir van het 13e indictiejaar. 

Makarios, stenograaf en schrijver, gaat akkoord. 
† Daniel gaat akkoord. 
† Makare gaat akkoord.’