Promotie
Het dogma van de macht: Carl Schmitt en het illiberalisme in de 21ste eeuw
- M. van Rees
- Datum
- woensdag 2 december 2026
- Tijd
- Locatie
-
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
- Prof.mr.dr. B. Rijpkema
Samenvatting
Waarom keren steeds meer bewegingen zich tegen de democratische rechtsstaat? Waarom viert autocratie ook in de eenentwintigste eeuw weer hoogtij? En hoe kan het dat deze bewegingen zich juist op de democratie beroepen? De opkomst van antiliberale bewegingen wordt vaak verklaard vanuit populistische tactieken, economische omstandigheden of maatschappelijke onvrede. Daarmee blijft echter buiten beeld welke ideologie en welk wereldbeeld achter het verzet tegen de liberale democratie schuilgaan.
In Het dogma van de macht worden de grondslagen van het hedendaagse autoritarisme teruggevoerd op een intellectuele spin in het web: Carl Schmitt. De controversiële Duitse politiek filosoof en jurist was intellectueel actief van de onrustige Weimarrepubliek (1919–1933) tot in de jaren tachtig. Aan zijn betrokkenheid bij het naziregime hield Schmitt de bijnaam 'Kroonjurist van het derde rijk' over. Toch wordt hij in de eenentwintigste eeuw gelezen en putten ideologen achter dictators en autoritaire leiders inspiratie uit zijn boeken.
Volgens Schmitt is iedere politieke orde, hoe zij zich ook voordoet, vóór alles afhankelijk van samenhang in een samenleving. Politiek begint niet bij idealen of mensenrechten, maar bij het onderscheid tussen vriend en vijand: bij de vraag wie de orde en vrede in gevaar brengt, en welke macht in staat is de orde te handhaven. Het dogma van de macht laat zien hoe Schmitts harde realisme inzicht geeft in het huidige autoritaire denken, zonder aan haar verleiding toe te geven.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
Persvragen (alleen journalisten)
071 - 527 1521
nieuws@leidenuniv.nl
Algemene informatie
Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211