Promotie
Disk chemistry in motion: linking a disk's composition, structure, and evolution to its observational tracers
- M. Vlasblom
- Datum
- donderdag 12 november 2026
- Tijd
- Locatie
-
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
- Prof.dr. E.F. van Dishoeck
- dr. M.K. McClure
Samenvatting
Rondom jonge sterren bevinden zich planeetvormende schijven, bestaande uit stof en gas. De chemische samenstelling van deze schijven bepaalt waar vormende planeten uit gemaakt worden. Deze schijven kunnen worden waargenomen met de James Webb Ruimtetelescoop (JWST). Dit proefschrift houdt zich bezig met de chemische samenstelling van deze schijven. Het gebruikt zowel JWST waarnemingen als chemische modellen om vragen te beantwoorden zoals: hoe moeten we JWST waarnemingen van planeetvormende schijven interpreteren, en wat kunnen ze ons vertellen over de samenstelling van de schijf
De samenstelling van een planeetvormende schijf kan namelijk flink veranderen met de tijd, maar ook structuren in de schijf kunnen een impressie achter laten in JWST waarnemingen. Dit proefschrift laat zien dat schijven met een kleine holte in hun midden een JWST spectrum laten zien dat heel rijk is in CO2 emissie. Maar sterke CO2 emissie zou ook het gevolg kunnen zijn van de evolutie van de schijf zelf. Stofdeeltjes in de schijf kunnen naar binnen bewegen en zo ijs meenemen naar de binnenste delen, die hierdoor in CO2 kunnen worden verrijkt.
Stofdeeltjes kunnen ook veel waterijs naar de binnenste delen van de schijf brengen, wat vervolgens verdampt en de schijf in water verrijkt. Dit zou mogelijk zichtbaar kunnen zijn in JWST waarnemingen als emissie van koud water. Dit proefschrift laat zien dat deze emissie inderdaad niet alleen door de chemie van de schijf kan worden verklaard, wat duidt op een verrijking door stofdeeltjes. Maar dit proefschrift laat ook zien dat de beweging van stofdeeltjes veel meer veranderingen in een schijf met zich meebrengen. De connectie tussen het verrijken van de binnenste delen in water, en het water spectrum zelf als waargenomen met JWST, is dus niet zo duidelijk als gedacht.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
Persvragen (alleen journalisten)
071 - 527 1521
nieuws@leidenuniv.nl
Algemene informatie
Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211