Promotie
Diagnosis, differentiation and prevention in pancreatic diseases
- M.M.L. Engels
- Datum
- dinsdag 24 maart 2026
- Tijd
- Locatie
-
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
- Prof.dr. J.E. van Hooft
- dr.ir. J. Dijkstra
- dr. C.J. Sperna-Weiland
Samenvatting
Alvleesklierkanker is een van de dodelijkste vormen van kanker, vooral doordat de ziekte vaak laat wordt ontdekt. In dit proefschrift werd onderzocht of alvleeskliertumoren al zichtbaar zijn op CT- en MRI-scans die gemaakt zijn vóór de diagnose. In ongeveer de helft waren achteraf verdachte afwijkingen te zien, terwijl dit bij gezonde controles vrijwel nooit voorkwam. Toch werden deze signalen regelmatig gemist, bijvoorbeeld door afleidende bevindingen of doordat afwijkingen als goedaardig werden geïnterpreteerd. Dit benadrukt de mogelijke rol van kunstmatige intelligentie (AI) als ‘tweede paar ogen’. In een pilotstudie werd een AI-model ontwikkeld dat automatisch de alvleesklier op MRI herkent. Dit verkortte de segmentatietijd zestienvoudig, met een goede nauwkeurigheid.
Daarnaast zijn biomarkers onderzocht voor vroege opsporing van alvleesklierkanker. Een combinatie van gemethyleerde DNA-markers uit alvleeskliersap en de bloedtest CA19.9 bleek zeer nauwkeurig in het detecteren van alvleesklierkanker, ook in een vroeg stadium.
Ook richtte het onderzoek in dit proefschrift zich op het voorspellen en voorkomen van post-ERCP pancreatitis, een ontsteking na een endoscopische galwegprocedure (ERCP). De combinatie van een urinetest (trypsinogeen-2) met klinische risicofactoren bleek onvoldoende geschikt voor directe invoering in de praktijk. Wel tonen landelijke enquêtes aan dat endoscopisten steeds beter risicofactoren herkennen en preventieve maatregelen toepassen. Bovendien laat retrospectief onderzoek zien dat aanvullende beeldvorming (MRI of EUS) een deel van de ERCP’s bij galstenen kan voorkomen, wat kan leiden tot minder complicaties en veiligere zorg.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
Persvragen (alleen journalisten)
Algemene informatie
Bureau Pedel
pedel@bb.leidenuniv.nl
071 527 7211