Logo Universiteit Leiden.

nl en

David Bailly en de Leidse schilderkunst (1500-1750)

Ars longa, vita brevis.

In 1651 schilderde de Leidse kunstenaar David Bailly een hoogst intrigerend meesterwerk, waarin hij niet alleen zijn zelfportretten bedrieglijk echt presenteerde, maar ook een staalkaart aan dingen, objecten en materialen. Hij wist ze met zijn magische penseel bijna tastbaar vast te leggen: bloemen, munten, glaswerk, parels, rook, drank, muziekinstrumenten, een schedel, tekeningen, sculpturen, noem maar op. Bailly laat hier een wonderlijke combinatie zien van motieven die gaan over de ijdelheid en vergankelijkheid van aardse zaken. Maar tegelijkertijd demonstreert hij vol trots zijn kunstenaarschap, waarmee hij eeuwige roem vergaart, de tijd manipuleert en uiteindelijk zelfs de dood een loer weet te draaien.

Het hierboven beschreven werk van Bailly staat in het voorjaar van 2023 centraal op een tentoonstelling in Stedelijk Museum De Lakenhal in Leiden. De expositie leek HOVO een goede aanleiding voor een collegereeks over de schilderkunst in Leiden van 1500 tot 1750, waarin David Bailly immers een prominente plaats inneemt.

Leiden bracht in die tijd beroemde schilders voort als Rembrandt, Jan Lievens, Jan van Goyen, Jan Steen, Gerrit Dou en Frans van Mieris. Nieuwe, typisch Leidse onderwerpen en uitbeeldingswijzen werden hier geïntroduceerd die sterk hebben bijgedragen aan het elan van de Gouden Eeuw. Zo waren in Leiden vanitasstillevens en stillevens met oude boeken populair die werden geschilderd door specialisten als David Bailly en Jan Davidsz de Heem. Onmiskenbaar speelde de aanwezigheid van de oudste universiteit van Holland en een publiek van geleerden, bestuurders en studenten een belangrijke rol hierbij.

Leidse schilders zijn bovendien bekend om hun zelfportretten, voorstellingen van schilders in hun atelier en geleerdenvoorstellingen. Van Goyen en Porcellis waren zeer vernieuwend als schilders van fraaie atmosferische landschappen. En natuurlijk mag de Leidse ‘fijnschilderkunst’ niet ontbreken. Deze bloeide in de tweede helft van de zeventiende eeuw. Grondvester was Gerrit Dou, de uiterst talentvolle leerling van Rembrandt.

David Bailly, Vanitas-stilleven met zelfportret van de schilder, 1651. Museum De Lakenhal, Leiden

Expositie

Directe aanleiding voor de collegereeks vormt de tentoonstelling David Bailly - Tijd, dood en ijdelheid in Museum De Lakenhal in Leiden van 10 maart tm 2 juli 2023. De tentoonstelling toont uiteraard werken van David Bailly en besteedt aandacht aan het thema van vanitas. Dit in verband met zijn bekendste werk, het zelfportret uit 1651.

  1. De 16de eeuw: van Lucas van Leyden tot Van Swanenburgh
  2. De eerste helft van de 17de eeuw: Bailly, Rembrandt en hun tijdgenoten
  3. De tweede helft van de 17de eeuw en begin 18de eeuw: Leidse fijnschilders van Gerard Dou tot Frans van Mieris II

Museumexcursie: tentoonstelling over David Bailly in de Lakenhal

3 vrijdagen
april: 14, 21, 28
11.15-13.00 uur
Rondleiding: 5 mei
(Tijd van de rondleiding is afhankelijk van het aantal deelnemers.)

Hoorcolleges met discussie en rondleiding op de tentoonstelling
Thuis ca. 2 uur lezen per bijeenkomst. De teksten kunnen in het Engels zijn.

Studiemateriaal

Enkele artikelen.
Literatuurlijst voor wie verder wil lezen.
Powerpoint wordt na ieder college beschikbaar gesteld.

Colleges en rondleiding € 160 (incl. koffie/thee bij de collegezalen)

Docent: Zoran Kwak

Dr. Zoran Kwak is kunsthistoricus, in 2014 cum laude gepromoveerd aan de UvA op een proefschrift over Noord-Nederlandse keukentaferelen uit de Gouden Eeuw. In 2015 richtte hij het Mercury Institute of Fine Arts op, waar hij werkt als onderzoeker en docent voor particulieren en openbare instellingen. Hij is mede-auteur van de tentoonstellingscatalogus uit 2017 over stillevens in het Mauritshuis.

Na zijn colleges over de dageraad van de Gouden Eeuw, najaar 2022:

Kundig, rustig pratend, heeel veeel informatie. Kijk uit naar een
volgende collegereeks door hem.

Uitstekende docent: deskundig, enthousiast, goede presentatie, heldere artikelen, mooie powerpoints.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.