Logo Universiteit Leiden.

nl en
(c) - Marc de Haan

Leidse schilderkunst

Van Lucas van Leyden tot Frans van Mieris II (1500-1750)

Leiden was in de zeventiende eeuw trots op de ‘vele vermaerde ende treffelicke Schilders’ die de stad voortbracht. En terecht! Door een nieuwverworven welvaart ontwikkelde de stad zich tot één van de belangrijkste artistieke centra in de Noordelijke Nederlanden. De stad bracht beroemde schilders voort als Rembrandt, Jan Lievens, Jan van Goyen, Jan Steen, Gerrit Dou en Frans van Mieris. Nieuwe, typisch Leidse onderwerpen en uitbeeldingswijzen werden hier geïntroduceerd die sterk hebben bijgedragen aan het elan van de Gouden Eeuw.

Lievens en Rembrandt hadden hoge aspiraties op het gebied van de traditionele historieschilderkunst. Maar zij legden zich ook toe op zelfportretten, voorstellingen van schilders in hun atelier en geleerdenvoorstellingen. Schilders als Van Goyen en Porcellis waren zeer vernieuwend met hun fraaie atmosferische landschappen. Al even karakteristiek zijn de vanitasstillevens en stillevens met oude boeken van David Bailly en Jan Davidsz de Heem. Een belangrijke rol voor de Leidse schilderkunst speelde de aanwezigheid van de oudste universiteit van Holland en een publiek van geleerden, bestuurders en studenten.  

In de tweede helft van de zeventiende eeuw was Gerrit Dou, de uiterst talentvolle leerling van Rembrandt, toonaangevend als grondvester van de Leidse ‘fijnschilderkunst’ die school maakte tot in de achttiende eeuw. Met zijn adembenemend knap geschilderde paneeltjes demonstreerde Dou zijn inventiviteit én benadrukte hij vol trots deel uit te maken van een illustere Leidse schilderstraditie.

Aan de wieg van de Leidse traditie stonden kunstenaars als Cornelis Engebrechtsz en Lucas van Leyden, die de stad al in het begin van de zestiende eeuw internationaal als artistiek centrum op de kaart zetten.

Waar woonden en werkten de Leidse schilders? Hoe gingen zij om met de beeldtradities en welke vernieuwingen brachten zij teweeg? Voor wie waren hun kunstwerken bestemd?

Jan Steen, De Leidse bakker Arent Oostwaard en zijn vrouw Catharina Keizerswaard,1658 Amsterdam, Rijksmuseum

Opzet van de colleges

  • De 16de eeuw: van Lucas van Leyden tot Van Swanenburgh.
  • De eerste helft van de 17de eeuw: Rembrandt en zijn tijdgenoten.
  • De tweede helft van de 17de eeuw en begin 18de eeuw: Leidse fijnschilders van Gerard Dou tot Frans van Mieris II.

Zoran Kwak is kunsthistoricus, in 2014 gepromoveerd aan de UvA op een proefschrift over Nederlandse keukentaferelen uit de Gouden Eeuw. In 2015 richtte hij het Mercury Institute of Fine Arts op, waar hij werkt als onderzoeker en docent voor particulieren en openbare instellingen. Hij werkte o.a. voor het Mauritshuis.
Zoran Kwak op de website van Mercury Institute of Fine Arts.

4 bijeenkomsten
20, 21, 27, 28 juni
11.15-13.00 uur

Leiden

3 colleges en een rondleiding in de nieuwe vaste opstelling van het heropende Stedelijk Museum De Lakenhal.
Thuis ca. 2 uur studeren per bijeenkomst.

Drie artikelen, enkele in het Engels.
Literatuurlijst.
PDFs van de Powerpoints.

Colleges € 135,-
Met HOVO-fan-pas € 19,-
Studiemateriaal op papier € 9,-

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie