Logo Universiteit Leiden.

nl en

De waarde van het freudiaanse gedachtegoed

Wat heeft Freud ons nog te melden? Er is reden tot twijfel. Denk aan zijn opvattingen over homoseksualiteit als een ziekelijke perversie of aan zijn hypothese over de rol van de ‘penisnijd’ in de ontwikkeling van het jonge meisje. Los daarvan was Freud echter ook een groot denker. Tot op de dag van vandaag zijn we vertrouwd met begrippen als freudiaanse versprekingen of het verdringen van pijnlijke zaken.

Wat drijft de mens ten diepste? Volgens Schopenhauer en Nietzsche draait het in het leven om de wil, als drijvende kracht. Freud gaat een laag dieper. Hij stelt dat mens wordt aangedreven door seksuele en agressieve driften die verscholen liggen in het onbewuste. Het onbewuste is volgens Freud op te vatten als de vergaarbak van impulsen die niet gerealiseerd kunnen of mogen worden. Een revolutionair gedachte in een tijd waarin het geloof in een God die de mens heeft geschapen naar zijn volmaakte evenbeeld nog dominant was.

Het onbewuste wordt afgeschermd door de censuur. De slaap verzwakt de censuur. Daardoor geeft de droom een inkijkje in het onbewuste van de mens. Hetzelfde geldt voor de vrije associatie. En ook in het gewone leven laten freudiaanse versprekingen ook iets van het onbewuste zien.

Verdringing is dus een kernbegrip bij Freud. We verdringen met behulp van allerlei afweermechanismen. Verdringen slurpt energie. Freuds veronderstelling is dat bewustwording van onbewuste impulsen bevrijdend kan werken. Daarop is zijn psychoanalyse gefundeerd.

In dit college staat de vraag centraal hoe Freud dacht over de menselijke geest en welke bijdrage Freud ons kan leveren aan het begrijpen van menselijk gedrag.

Foto van Sigmund Freud door Max Halberstadt (bron wikipedia)

1. Voorgeschiedenis

  • Hoe kwam Freud ertoe om zich te gaan verdiepen in het onbewuste? Zijn contact met Charcot. Zijn samenwerking en de breuk met Jung.

2. Verschillende modellen van de menselijk geest

  • Het topografische model
  • Het structurele model.
  • De ontwikkelingsstadia van het kind (oraal, anaal, oedipaal)
  • Nieuwere modellen van Freuds volgelingen (Mahler, Kernberg, Kohut , Bowlby)

3. Verschillende soorten afweermechanismen

  • Vroege afweermechanisme en gedrag
  • Rijpere afweer en gedrag

4. Psychoanalyse, psychoanalytische psychotherapie

  • Effectiviteit
  • Kritiek

5. ‘Gewoon’ menselijk gedrag, bekeken door een freudiaanse bril.

  • Vergeten
  • Verspreking
  • Vergissing
  • Agressie
  • Grap

6. Ziekte en gezondheid

  • Wat is ‘normaal’?
  • Freud in de ogen van de postmoderne denkers

2 dinsdagen
maart: 28 maart
april: 4
10.15-12.00 en 13.15-15.00 uur
Leiden

Hoor-, werkcolleges, in beperkte mate interactief.
Thuis 2 uur studeren per bijeenkomst.
Geen voorkennis nodig.

Studiemateriaal

Hall, Calvin S. (2007), De psychologie van Freud, uitgeverij Ad Donker ISBN : 9789061001928 
De powerpoints worden achteraf beschikbaar gesteld.

Colleges € 140 (incl. koffie/thee)
Studieboek zelf aan te schaffen in de boekhandel of via internet, voor ca. € 15,50

Docent: Frank Kortmann

Prof. dr. em. Frank Kortmann is hoogleraar psychiatrie en transculturele psychiatrie, Radboud Universiteit Nijmegen. Docent post-doctorale opleingen. Mental health consultant in verschillende niet-westerse landen, zoals Ethiopië, Afghanistan, Kososvo, Jemen. Psychotherapeut van niet westerse tbs-patiënten in de Pompe Kliniek Nijmegen

Meer lezen over Frank Kortmann op de website van Radboud UMC.

Na zijn colleges over geluk, najaar 2022:

Zeer boeiend, interessant, met humor, prettige spreker, vertrouwenwekkend, gedegen.

Heel interactief. Zeer boeiend.

Prima docent. Heeft duidelijk veel ervaring in binnen- en buitenland.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.