Logo Universiteit Leiden.

nl en

Filosofie van het wandelen, zwerven en flaneren

Jean-Jacques Rousseau schrijft in de Confessiones dat hij alleen kan mediteren wanneer hij loopt; “Hou ik daarmee op dan hou ik op met denken, mijn geest werkt alleen samen met mijn benen.” Voor filosofen zoals Rousseau, Thoreau en Nietzsche, maar ook niet-Westerse denkers zoals Meester Zhuang en Dōgen, is het wandelen, zwerven en flaneren een ritueel, een activiteit die weerstand kan bieden aan een samenleving die gericht is op het almaar efficiënter benutten van tijd en ruimte.

In deze collegereeks zullen we ingaan op de filosoof als pelgrim, die het ervaring van het heilige probeert te vatten en op zoek is naar de zelftransformatie. We zullen het wandelen en zwerven bekijken als een zijnshouding die onze relatie tot onszelf en onze omgeving kan veranderen, waardoor we een nieuwe tijdsdimensie kunnen ervaren. De eenzame flaneur in de grote metropolen zullen we opbrengen als een persoon die het wandelen verbindt aan het gezien willen worden, een ervaring die ook duidelijk maakt dat het flaneren samengaat met melancholie, verzet en lichamelijkheid. Ook zullen we het wandelen, zwerven en flaneren onderzoeken vanuit het verlangen naar het andere, een verlangen naar een andere cultuur of een ongerepte natuur. Tot slot zullen we het wandelen, flaneren en zwerven ook metaforisch interpreteren als een fundamentele ambiguïteit in onze taal, waarin we het spoor van het onherleidbare en het onbepaalde herkennen.

1. De Pelgrimstocht en de ervaring van het heilige.
-Cornelis Verhoeven. Rondom de leegte.
-Frits de Lange. Heilige Onrust.

2. Zwerven, wandelen en flaneren en de transformatie van het zelf.
-De Zhuangzi
-Dogen

3. De ervaring van de ‘tussentijd’ en de kracht van het ronddolen.
-Bergson. Elan Vital
-Joke Hermsen. Stil de Tijd.

4. De ervaring van het andere: reizen, zwerven en toerisme.
-Ruud Welten. Het ware leven is elders
-Sartre. La Reine Albemarle ou le dernier touriste.

5. Lijden dood en lichamelijkheid in relatie tot het wandelen.
-Merleau-Ponty. Phenomenology of Perception.
-Kierkegaard. Letters and Documents. Kierkegaard’s Writings.

6. De wandelende mens en zijn relatie tot de natuuur.
-Thoreau. Walden.
-Krakauer. Into the wild
-Roderick Nieuwenhuis. Een simpel leven.

7. De eenzame flaneur in de metropool en de druk van de beleving.
-Walter Benjamin, Passagen-Werk.
-Gerard Visser. De druk van de beleving.

8. Wandelen als een uitdrukking van ontevredenheid met de samenleving.
-Freud. Civilization and its discontents.
-Rousseau. Confessiones

9. Het pad als het talige spoor van de ambiguïteit.

10. Wandelen, zwerven en flaneren in literatuur en poëzie.
-Woolf. Moments of Being
-Wallace Stevens. On the surface of things
-Keraouc. The Dharma Bums.

10 maandagen
maart: 
13 ,20, 27
april: 
3 , 17 ,24
mei: 
1 ,8 ,15 ,22
11.15-13.00 uur

Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie.
Thuis ca. 2 uur studeren per bijeenkomst.
Sommige teksten worden in het Engels aangeboden.

Studiemateriaal

Diverse teksten per college.
Literatuurlijst.
Powerpoints worden vooraf aan het college beschikbaar gesteld.

Colleges en studiemateriaal € 365 (incl. koffie/thee)

Docent: Martine Berenpas MA

Martine Berenpas MA studeerde gezondheidspsychologie en wijsbegeerte aan de Universiteit Leiden en is momenteel bezig met haar promotietraject. In haar onderzoek vergelijkt zij het denken van Emmanuel Levinas met het klassiek Daoïsme van Laozi en Zhuangzi.

Martine Berenpas op de website van de Universiteit Leiden.

Na haar colleges Politieke filosofie, najaar 2022:

Martine heeft een prettige wijze van doceren. Vragen werden beantwoord en ze gaf soms duidelijk aan wat haar persoonlijke mening was. Ruimte voor gedachten uitwisseling en toelichting op gestelde vragen.
Ik kijk uit naar de volgende collegereeks van Martine.

Gepassioneerde docente, sterk in contact met studenten, studentgericht, open, grote vakkennis.

Zeer deskundig, enthousiast, benaderbaar, de perfecte docent. 

Radio Horzelnest, de podcast van Studium Generale van de Universiteit Leiden, interviewde Martine Berenpas over de filosoof René Girard.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.