Kunstmatige intelligentie, kortweg AI, is plots overal om ons heen – maar waar komt het vandaan, en hoe werkt het vanbinnen? Tijdens deze avond neemt Leids AI-onderzoeker Thomas Moerland je mee van de eerste ideeën over denkende machines tot de moderne algoritmen die leren van veel data.

Moerland werd opgeleid als arts en wiskundige, en daarom bespreekt hij ook de relatie tussen AI en ons eigen brein: hoe zijn hersenen en computers verbonden, en (wat) kunnen beide werelden van elkaar leren? Na de pauze werpt hij een blik op de mogelijke toekomst van AI, en hoe we deze technologie veilig kunnen (blijven) gebruiken.

Uiteraard is er onderweg genoeg ruimte voor vragen en discussie. Kom dus een avond denken over het denken, van computers én van onszelf, onder het genot van een drankje bij Studium Generale in Café Caat.

Prof. Dr. Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen, Universiteit Leiden

De verbijstering was groot in Europa, die eerste chaotische dagen nadat Donald Trump aan zijn tweede presidentstermijn begon. Verdragen werden opgezegd, internationale instituties en hulporganisaties afgeschaft en traditionele bondgenoten de deur gewezen. Het was meteen duidelijk: de VS maken een tweede revolutie door en delen belangrijke ideologische kernwaarden niet meer met Europa.

Hoe moeten we daarop reageren? De trouwe bondgenoot Amerika zoals wij die kenden sinds de Tweede Wereldoorlog komt niet meer terug, zelfs niet na het vertrek van Trump. Europa moet daarom zelf een geopolitieke speler worden, om te beginnen in de oorlog in Oekraïne. De welvaart en veiligheid van het continent staan op het spel.

Rob de Wijk laat zien dat als Europa het spel goed speelt, het een leidende rol in de wereld kan gaan spelen en dus veel sterker uit de strijd kan komen. Beter dan Amerika, beter dan China. En veel beter dan Rusland.

Wat zien we eigenlijk als we naar Amerika kijken?

Dr. Jaap Kooijman, universitair hoofddocent Mediastudies, Universiteit van Amsterdam

Amerika is niet alleen een land, maar ook een idee: een verzameling beelden en verhalen over vrijheid, succes, macht en dreiging. Voor veel mensen bestaat dat Amerika vooral via films, series, nieuws en politieke optredens. We kennen het land vooral via wat we ervan te zien krijgen.

Jaap Kooijman vertelt hoe ‘Amerika’ is uitgegroeid tot een hyperrealiteit: een werkelijkheid die vooral wordt ervaren via media, imitatie en mythevorming. Aan de hand van ideeën van Umberto Eco en Jean Baudrillard laat hij zien hoe beelden soms overtuigender worden dan wat ze vertegenwoordigen.

Die logica is zichtbaar in popcultuur, maar ook in de politiek, waar geloofwaardigheid steeds vaker ontstaat via performance en herhaling. In het huidige medialandschap wordt dat spanningsveld tussen beeld en werkelijkheid bijzonder scherp zichtbaar. Wat betekent dat voor ons idee van de realiteit? En wat zegt het over de manier waarop wij zelf naar Amerika kijken? En via die beelden ook naar de wereld om ons heen?

Let op: Reserveren kan vanaf maandag 2 februari via de site van Café Caat.

Nostalgie als politiek wapen

Verlangen naar vroeger doen we allemaal wel eens. Ook in de politiek duikt nostalgie steeds vaker op: “Terug naar wie we waren”, “vroeger was alles beter” en “ons land terug” hoor je regelmatig. Hoe kunnen we nostalgie herkennen in campagnes, mediaoptredens en beleidsdiscussies? En wat betekent deze trend voor de democratie en de sociale cohesie?

Tijdens deze avond onderzoeken we hoe nostalgie werkt als overtuigingsstrategie én populistisch verhaal. Mariken van de Velden is hoogleraar Politiek en Media en laat zien hoe nostalgie niet alleen een warm gevoel over het verleden oproept maar ook hoe het een krachtig politiek frame is. Want nostalgie schetst een moreel “wij” dat iets verloren heeft en wijst een “zij” aan die daar verantwoordelijk voor is.

Wanneer spreken nostalgische boodschappen aan? Voor wie werken ze? En hoe kan nostalgie opvattingen, emoties en politieke keuzes beïnvloeden? Tijdens deze avond in Café Caat laten we zien hoe nostalgische ‘wij-zij’-narratieven samenhangen met populisme en polarisatie. Want ze kunnen gevoelens van gemeenschap en herkenning versterken, maar ook grenzen verharden, wantrouwen aanjagen en het publieke debat verscherpen.