Achtergrondinformatie

Dappere Kleintjes is een onderzoekslijn die kijkt naar de mogelijke preventie van angstproblemen bij kinderen van 3-6 jaar die extreem verlegen of angstig zijn.

Aanleiding van deze onderzoekslijn

Angststoornissen zijn een van de meest voorkomende psychische aandoeningen onder kinderen en ontstaan vaak op relatief jonge leeftijd; ongeveer 20% van alle kinderen krijgt hier voor de leeftijd van 16 mee te maken (10).  

Ondanks dat er in Nederland effectieve behandelingen beschikbaar zijn, komen veel mensen nooit, of pas laat bij een behandelaar terecht. Volgens een recente Nederlandse studie is de tijd tussen het ontstaan van een angststoornis en het eerste zorgcontact maar liefst 12 jaar (15).  

Om deze reden is het belangrijk om in te zetten op vroegtijdige preventie. 

Ontvangen zorg bij een angststoornis

• 39 % Ontvangt geen enkele zorg
• 43 % Ontvangt zorg >1 jaar na ontstaan klachten
• 18 % Ontvangt zorg <1 jaar na ontstaan klachten

Bron: ten Have, M., van Dorsselaer, S., & de Graaf, R. (2012). Tijd tussen ontstaan van een psychische aandoening en eerste zorgcontact: Resultaten van de 'Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study-2'(NEMESIS-2).

Gedragsinhibitie

Eerder onderzoek heeft laten zien dat het mogelijk is om met behulp van indicatoren al op de peuter- en kleuterleeftijd vast te stellen of een kinds mogelijk gevoelig is voor het ontwikkelen van angststoornissen op latere leeftijd. Een van deze indicatoren in gedragsinhibitie. 

Het is aangetoond dat kinderen die dit kenmerk vertonen een 4 tot 6 keer zo grote kans hebben op het ontwikkelen van (sociale)angststoornissen. Dit maakt gedragsinhibitie een erg geschikte indicator voor preventie (4-5).  

BIQ-SF

Uitvoerend onderzoeker Leonie Vreeke heeft in eerder onderzoek een instrument onderzocht om gedragsinhibitie te kunnen meten (16). Dit is de Behavioral Inhibition Questionnaire Short Form (BIQ-SF); een korte vragenlijst die ingevuld dient te worden door ouders. Indien er boven de afkapwaarde gescoord wordt, betekent dit dat het kind een hoge mate van gedragsinhibitie vertoond en dus mogelijk kwetsbaar is voor het ontwikkelen van angstproblemen. 

Huidig onderzoeken

Ondanks dat er dus een instrument beschikbaar was om kinderen met een verhoogd risico op get ontwikkelen van angstproblemen al op jonge leeftijd te identificeren, waren er in Nederland nog geen effectieve programma’s beschikbaar om te voorkomen dat deze kinderen hier last van krijgen. 

Daarom dat we in ons onderzoek het oorspronkelijk Australische programma ‘Cool Little Kids’ hebben onderzocht. Een preventie angst training voor ouders van kinderen van 3-6 jaar die een grote mate van gedragsinhibitie vertonen. In Australië is dit programma effectief bevonden in het voorkomen van angstproblemen tot wel 11 jaar later (11-13). Klik hier voor meer informatie over het programma of download de informatiebrochure.  

Onze resultaten hebben inmiddels laten zien dat Cool Little Kids in Nederland ook goed in te zetten is, en dat dit effectief is.  

Momenteel werken we verder aan het onderzoeken naar de exacte werkzame elementen van het programma met het project Bouwstenen van Succes en onderzoeken we een stapsgewijze (matched-care) behandeling in het Brave Steps project.