Logo Universiteit Leiden.

nl en

Foute Boeken?

In samenwerking met Het Huis van het boek

Museum Meermanno in Den Haag is het oudste boekenmuseum ter wereld. Het Huis van het boek, een initiatief van Museum Meermanno en de Koninklijke Bibliotheek (KB), presenteert van 20 oktober 2019 t/m 21 maart 2020 de tentoonstelling Foute boeken?, een tentoonstelling over boeken van vroeger die tegenwoordig niet meer kunnen. In samenwerking met Huis van het boek biedt Studium Generale een lezingenreeks aan over foute en/of verboden boeken in vier verschillende academische vakgebieden: de natuurwetenschappen, filosofie, politiek en letterkunde. De lezingenreeks zal worden geopend door dr. Bert Sliggers, gastconservator van de tentoonstelling Foute boeken?.

Foute boeken uit een recent verleden

Er zijn tal van boeken die door een andere tijdsgeest en voortschrijdend inzicht ‘eigenlijk niet meer kunnen’. Wie leest er nog zijn kinderen voor uit Oki en Doki bij de negers? Hetzelfde geldt voor kinderboeken waarin joodse kinderen en ‘heidenen’ in Afrikanen worden bekeerd tot het christendom, of boeken vol politieke propaganda. Al deze boeken, die in enorme oplagen zijn verspreid, hebben bewust en onbewust ideeën over de medemens in de maatschappij bepaald. Deze foute boeken raken soms verrassend actuele thema’s, zoals racisme, seksisme, antisemitisme en de discussie rond Zwarte Piet. Na een korte inleiding tot de totstandkoming van de tentoonstelling ‘Foute boeken?’ in het Huis van het boek, staat gastconservator dr. Bert Sliggers in deze openingslezing stil bij de enorme impact van het geschreven woord. Hoe denken we nu over boeken die al lange tijd onze identiteit en onze ideeën vormen?

Spreker
Dr. Bert Sliggers, verzamelaar en voormalig conservator Teylers Museum Haarlem, gastconservator tentoonstelling ‘Foute boeken?’

Tijd en Plaats

Maandagavond
4 november
19.30-21.00 uur
Zaal 2.02
Wijnhaven
Turfmarkt 99
Den Haag

Iedereen welkom!
Gratis entree.
Geen aanmelding nodig.

Galileo Galilei’s Dialoog over de twee voornaamste wereldsystemen is een verkapt, maar krachtig pleidooi voor een rond de zon bewegende aarde. De publicatie in het voorjaar van 1632 resulteerde in het daaropvolgende jaar in de veroordeling van de auteur door een kerkelijke rechtbank in Rome. Het boek werd onmiddellijk door de kerk op de lijst van verboden boeken geplaatst en het zou meer dan tweehonderd jaar duren voor het boek van die lijst werd verwijderd. De vraag of het hier ging om een onvermijdelijke botsing tussen de opkomende moderne wetenschap en een behoudend instituut als de Rooms-Katholieke Kerk, óf juist om een persoonlijk conflict tussen een eigengereide en ambitieuze geleerde en zijn gekrenkte en machtige beschermheer, heeft een nog steeds niet verstomd debat teweeggebracht.

Spreker
Prof.dr. Frans van Lunteren, hoogleraar Geschiedenis van de natuurwetenschappen, Universiteit Leiden

Tijd en Plaats

Maandagavond
18 november
19.30-21.00 uur
Zaal 2.02
Wijnhaven
Turfmarkt 99
Den Haag

Iedereen welkom!
Gratis entree.
Geen aanmelding nodig.

In de vroegmoderne tijd kende Nederland geen preventieve censuur. Godslastering, opruiing en smaad was weliswaar verboden, maar er werd pas ingegrepen na klachten. Omdat dit per provincie of per stad gebeurde, was het handhavingsbeleid lang niet altijd effectief. De boekhandel spon er garen bij: omdat er in de landen om ons heen sprake was van een veel strengere censuurwetgeving lieten veel buitenlandse schrijvers in de 18e eeuw hun boeken graag hier drukken. Denk aan de schrijvers Voltaire, Rousseau en Lamettrie met hun werken als Dictionnaire portatif (Filosofisch woordenboek), het Contrat Social (Sociaal contract) en l’Homme Machine (De Mens een machine). Dr. Rietje van Vliet vertelt u in haar lezing alles over het achttiende-eeuwse kat-en-muisspel tussen de schrijvers, boekverkopers, de kerk, de overheid en een heuse boekenpolitie!

Spreker

Dr. Rietje van Vliet, neerlandicus en boekhistoricus, onafhankelijk onderzoeker

Tijd en Plaats

Maandagavond
25 november
19.30-21.00 uur
Zaal 2.02
Wijnhaven
Turfmarkt 99
Den Haag

Iedereen welkom!
Gratis entree.
Geen aanmelding nodig.

Mijn Strijd, een kritische beschouwing

Tot voor kort in Nederland verboden en nu een bescheiden bestseller. Het boek Mein Kampf van Adolf Hitler is een heel fout boek, maar tegelijkertijd is het de sleutel tot zijn denken en de nazi-ideologie. Wie het Derde Rijk en de onvermijdelijkheid van de Tweede Wereldoorlog beter wil begrijpen, doet er wijs aan dit boek te lezen. In zijn lezing zal Willem Melching ingaan op het denken van Adolf Hitler. Hitler formuleerde in zijn boek een aantal basisideeën over ras, politiek én cultuur, die hij na 1933 met ijzeren consequentie ten uitvoer bracht. Ook zal Melching een toelichting geven op de manier waarop de Nederlandse editie tot stand is gekomen.

Spreker

Dr. Willem Melching, historicus, universitair docent nieuwe geschiedenis, Universiteit van Amsterdam

Tijd en Plaats

Maandagavond
2 december
19.30-21.00 uur
Zaal 2.02
Wijnhaven
Turfmarkt 99
Den Haag

Iedereen welkom!
Gratis entree.
Geen aanmelding nodig.

SGP: seks, godsdienst en politiek, dat zijn de drie onderwerpen waarmee literatuur in de negentiende eeuw ophef kan veroorzaken. Weliswaar is er vrijheid van drukpers, maar dat wil niet zeggen dat alles maar zonder meer gedrukt kan worden. Natuurlijk verschijnen pornografische geschriften ondergronds. In de late negentiende eeuw staat Nederland zelfs bekend om zijn dartel drukwerk. Ook politieke schendschriften blijven onder de toonbank. Maar opvallender nog zijn boeken die de openbare mening schofferen en die volgens veel critici verboden zouden moeten worden. Daarbij horen boeken van gewaardeerde schrijvers zoals Jacob van Lennep, Isaac da Costa en Conrad Busken Huet. Dit soort ophefverwekkende fictie zal centraal staan in deze lezing.

Spreker

Prof.dr. Marita Mathijsen-Verkooijen, emeritus hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde, Universiteit van Amsterdam

Tijd en Plaats

Maandagavond
9 december
19.30-21.00 uur
Zaal 2.02
Wijnhaven
Turfmarkt 99
Den Haag

Iedereen welkom!
Gratis entree.
Geen aanmelding nodig.

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie