Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English
Research focus area

Politieke Legitimiteit

Sinds 2010 heeft het profileringsgebied binnen de faculteiten Sociale Wetenschappen, Rechtsgeleerdheid, Geesteswetenschappen en Governance & Global Affairs (voorheen: Campus Den Haag) van de Universiteit Leiden hard gewerkt aan het opbouwen van een bestendig en uitgebreid onderzoeksnetwerk dat zich bezighoudt met vraagstukken rondom Politieke Legitimiteit.

Het profileringsgebied Politieke Legitimiteit staat onder leiding van prof. dr. Ruud Koole, prof. dr. Henk te Velde en prof. dr. Wim Voermans. Dagelijkse coördinator en contactpersoon is dr. Geerten Waling.

Over ons

Het profileringsgebied Politieke Legitimiteit heeft in de afgelopen jaren talloze activiteiten ontplooid om enerzijds het onderzoek naar Politieke Legitimiteit richting en diepgang te geven, en anderzijds om dit onderzoek te profileren middels presentatie, publicatie en interactie met andere onderzoekers binnen en buiten de Universiteit Leiden, met bestuurlijke en maatschappelijke instituten en met een groter publiek. Het doel van het profileringsgebied was het bewerkstelligen van synergie: een meerwaarde creëren door onderzoekers onderling en daarmee ook de deelnemende faculteiten als zodanig, met elkaar in contact te brengen en academische kruisbestuiving te laten plaatsvinden. Het profileringsgebied heeft daarom vanaf het begin, naast zijn taak tot het profileren van bestaand onderzoek, sterk ingezet op het opzetten en verwezenlijken van vernieuwend en interdisciplinair onderzoek. Zo is het profileringsgebied sinds 2010 in toenemende mate gaan opereren als cement tussen de verschillende disciplines. Deze cementfunctie heeft een sterk bouwwerk opgeleverd. Binnen de Universiteit Leiden brengt het profileringsgebied junior en senior onderzoekers bij elkaar van de faculteiten Sociale Wetenschappen, Rechtsgeleerdheid, Geesteswetenschappen en Governance & Global Affairs (voorheen: Campus Den Haag).

In de afgelopen jaren zijn deze onderzoekers via activiteiten van het profileringsgebied met elkaar in contact gebracht, waardoor politieke legitimiteit hoger op hun agenda is gekomen en zij meer zijn gaan samenwerken. Een voorbeeld van de agenderende rol van het profileringsgebied is dat het thema bij de evaluatie en positionering van de onderzoeksgroep ‘Politieke Cultuur en Nationale Identiteit’ (Instituut voor Geschiedenis) een grote rol speelde: ‘politieke legitimiteit’ bleek het goede perspectief om de samenhang van de groep te tonen. Een andere spin-off van het profileringsgebied is het brede onderzoeksprogramma ‘The Legitimacy and Effectiveness of Law & Governance in a World of Multilevel Jurisdictions’ aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid, dat sinds 2009 heeft geleid tot een grote onderzoeksgroep van hoogleraren, onderzoekers en docenten. Dit programma is nauw aan het profileringsgebied verbonden.

Het profileringsgebied ontvouwde een intensief programma waarin het samengebrachte onderzoek kon worden gekoppeld aan de bestaande onderzoeksprogramma’s binnen de Universiteit Leiden, aan onderzoek op andere universiteiten, aan de vraag naar onderzoeksgerelateerd onderwijs en aan de maatschappelijke vraag naar kennis en inzicht in de werking van Politieke Legitimiteit. In het hiernavolgende overzicht zijn deze verrichtingen opgedeeld in de categorieën:

  • congressen, symposia en seminars,
  • onderwijsmodules,
  • pomotietrajecten,
  • publicaties.

De opsomming is niet beperkt tot activiteiten die zijn georganiseerd met middelen van het profileringsgebied, maar ook zijn activiteiten opgenomen die in het kader van het profileringsgebied zijn gefaciliteerd en die door de betrokken onderzoekers zijn geïnitieerd.

Promotietrajecten

De trekkers van het profileringsgebied legden in de eerste subsidieperiode de basis voor dit netwerk met de aanstelling van een groep promovendi die allen werden begeleid door promotores uit twee faculteiten binnen het profileringsgebied. De kern hiervan werd gevormd door zes promotietrajecten die geheel of gedeeltelijk werden vergoed vanuit de middelen van het profileringsgebied, toegekend aan:

Elk van deze promovendi was verbonden aan minimaal twee van de deelnemende faculteiten (FSW, FdR, FGW en FGGA), door middel van meerdere (co)promotores in de verschillende disciplines. Tot deze groep zijn daarnaast vier promovendi toegetreden die door andere middelen werden gefinancierd, maar die vergelijkbare thema’s onderzochten en met hun visies en invalshoeken een nuttige aanvulling vormden voor (en zelf ook vonden in) de promovendigroep van het profileringsgebied:

Om de onderlinge samenhang van de in totaal tien promovendi, evenals hun binding met het profileringsgebied Politieke Legitimiteit, te stimuleren is in deze periode vrijwel maandelijks op de verschillende faculteiten een promovendiseminar georganiseerd. Daar presenteerden de promovendi beurtelings hun bevindingen, waarbij zij feedback ontvingen van de andere deelnemers en inspiratie konden opdoen voor het verbeteren van hun onderzoeksvragen, hun onderzoeksmethoden en hun onderzoeksoutput. In academisch jaar 2015-2016 zijn de meeste promovendi aangekomen in de afrondende fase van hun onderzoek. Eerder al publiceerden wij updates van hun onderzoeken.

Ook buiten de promovendigroep zijn in het afgelopen jaar diverse promoties afgerond die sterk waren geïnspireerd en beïnvloed door het thema en de activiteiten van het profileringsgebied, zoals:

  • Kavita Ziemann (2014), ‘Democratic Reforms and Legitimacy in Established Western Democracies’;
  • Cynthia van Vonno (2016), ‘Achieving Party Unity. A Sequential Approach to Why MPs Act in Concert’;
  • Floris Mansvelt Beck (2015), ‘How we do things here – Moral Communities, Integration, and Toleration in the Netherlands: Competing Interpretations of Liberalism in the Netherlands: 2000-2013’;
  • Cris Boonen (2015) ‘Borders in Dispute: The Construction of State and Nation in International Diplomacy’;
  • Adriaan van Veldhuizen (2015), ‘De Partij. Over het politieke leven in de vroege S.D.A.P.’;
  • Diederik Smit (2015), ‘Het belang van het Binnenhof. Twee eeuwen Haagse politiek, huisvesting en herinnering’;
  • Geerten Waling (2016), ‘1848 – Clubkoorts en revolutie. Democratische experimenten in Parijs en Berlijn’.

Congressen, symposia en seminars

Naast de promovendiseminars spande het profileringsgebied zich er ook voor in dat andere onderzoekers kennisnamen en profijt hadden van het onderzoek van de promovendi en van vele andere onderzoekers van de Universiteit Leiden op het gebied van Politieke Legitimiteit. Hiervoor werd in de periode van 2010 tot en met 2015 minstens tweemaal per semester een onderzoekseminar georganiseerd waar presentaties werden gegeven, referenten optraden en discussies werden gevoerd. Niet alleen was het doel om junior en senior onderzoekers van de vier deelnemende faculteiten zoveel mogelijk met elkaar in gesprek te laten gaan. Deze interdisciplinaire en intergenerationele aanpak maakte kennisdeling mogelijk, ging tunnelvisie tegen en stimuleerde onderlinge contacten.

Een breder wetenschappelijk publiek werd bereikt met het internationale congres ‘Political Legitimacy and the Paradox of Regulation’ (januari 2013), dat door meer dan 100 wetenschappers van alle continenten bezocht werd, met als keynote speakers Bernard Manin en David Beetham. Het congres werd geopend door de minister van Onderwijs en Wetenschap Jet Bussemaker. Naar aanleiding van dit congres verscheen een special issue van het Journal for the Theory and Practice of Legislation. Aan het maatschappelijke debat werd een bijdrage geleverd met een drukbezochte ‘practitioners workshop’ die in samenspraak met de WRR werd georganiseerd. Dat werd aangevuld met een themanummer van tijdschrift De Gids over de Nederlandse grondwet, waarin het profileringsgebied een groot aandeel had. Tienduizend exemplaren van dit tijdschrift werden – na een presentatie met onder anderen de minister van Binnenlandse Zaken – in maart 2014 verspreid. Daarnaast heeft het profileringsgebied financiële, organisatorische en inhoudelijke bijgedragen geleverd aan het internationale, driedaagse congres ‘Reconsidering Democracy and the Nation State in a Global Perspective’ van de onderzoeksgroep ‘Politieke Cultuur en Nationale Identiteit’ (Instituut voor Geschiedenis, FGW), dat in januari 2016 in Leiden werd gehouden.

Vanwege het aflopen van de promotietrajecten in het profileringsgebied, is per 2016 een nieuwe fase gestart. De promovendiseminars en onderzoekseminars zijn samengevoegd in expertbijeenkomsten en grotere symposia (ook open voor publiek van buiten de universiteit), die tweemaal per semester georganiseerd zullen worden. In februari 2016 werd deze aanpak geïntroduceerd in de vorm van een symposium over ‘De waarde van de sociaaldemocratie’, naar aanleiding van het zeventigjarige bestaan van de Partij van de Arbeid. Dit evenement trok ook veel bezoekers van buiten de universiteit. In maart 2016 ontving de Universiteit Leiden de leden van de Vlaams-Nederlandse Onderzoekschool Politieke Geschiedenis voor een onderzoekseminar over de geschiedenis van politieke legitimiteit. In april 2016 verzorgde het profileringsgebied samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken een lunchlezing van de vooraanstaande hoogleraar Allan Lind (Duke University), die onder andere samen met voormalig ombudsman prof. dr. Alex Brenninkmeijer sprak over het onderwerp ‘Procedurele rechtvaardigheid’. In mei 2016 organiseerde het profileringsgebied een symposium over de Legitimiteit van de Eerste Kamer, met drie Leidse wetenschappers (historicus dr. Bert van den Braak (Parlementair Documentatiecentrum), historicus drs. Wietse Stam en politicoloog prof. dr. Rudy Andeweg) en drie leden van de Eerste Kamer (prof. dr. Hans Engels, prof. dr. Roel Kuiper en Frank Köhler). Dezelfde maand was professor Tom Tyler (Yale Law School) te gast, die sprak over de Legitimiteit van Democratisch Bestuur. Tot slot was eind mei 2016 de voorzitter van de Tweede Kamer, Khadija Arib, samen met vijfentwintig vooraanstaande wetenschappers uit heel Nederland, aanwezig op een expertbijeenkomst van het profileringsgebied over retorica en het parlementaire debat.

Onderwijsmodules

De inspanningen van het profileringsgebied om onderzoeksgerelateerd onderwijs te faciliteren hebben geleid tot diverse BA, MA en honors class modules. In het studiejaar 2015-2016 waren dat onder meer:

  • Alternatieve geschilbeslechting tussen burger en overheid: praten in plaats van procederen – Honors College Law-module door prof. dr. Alex Brenninkmeijer, W.H. Versteeg en Y.M. van der Vlugt (samenwerking tussen de bachelor staats- en bestuursrecht en het Ministerie BZK, afdeling Prettig contact met de overheid) – 2015-2016;
  • Gewicht in de Schaal: hoe meet je de ‘impact’ van parlementariërs? – honors class door prof. dr. Wim Voermans (staats- en bestuursrecht) – 2015-2016;
  • Grenzen van de macht – verplicht jaarlijks terugkerend hoor- en kerncollege voor alle BA2-studenten Geschiedenis over de geschiedenis van politieke legitimiteit, waarmee het profileringsgebied is ingebed in het onderwijsprogramma van het Instituut voor Geschiedenis – door prof. dr. Jeroen Duindam, prof. dr. Peter Hoppenbrouwers, prof. dr. Judith Pollmann en prof. dr. Henk te Velde;
  • Dutch political Institutions: origin, functioning, and legitimacy – MA-thesis seminar door prof. dr. Ruud Koole (politicologie) – 2015-2016;
  • Political Eloquence – MA-seminar door prof. dr. Henk te Velde (politieke geschiedenis) – 2015-2016;
  • Political Parties and Democracy: Conflict and Cooperation – MA-seminar door prof. dr. Ingrid van Biezen (politicologie) – 2015-2016;

Publicaties

De onderzoeksoutput van het profileringsgebied omvat, naast de proefschriften van de betrokken promovendi, een omvangrijke hoeveelheid publicaties die tot stand zijn gekomen door samenwerking binnen, affiliatie met of inspiratie door de activiteiten van het profileringsgebied. Een totaaloverzicht hiervan is terug te vinden in de jaarverslagen van de verschillende aangesloten faculteiten en instituten. Hier volgen enkele voorbeelden van bundels en boeken:

  • Andeweg, R.B., en G.A. Irwin, Governance and politics of The Netherlands (Basingstoke/New York 2014).
  • Baalen, Carla van, Remieg Aerts, Henk te Velde, Joris Oddens en Diederik Smit eds., In dit huis. Twee eeuwen Tweede Kamer (Amsterdam 2015).
  • Biezen, Ingrid van, en Hans-Martien ten Napel eds., Regulating Political Parties. European Democracies in Comparative Persopective (Leiden 2014).
  • Cliteur, Paul, en Afshin Ellian, Legitimiteit en legaliteit. De grondslagen van het recht (Leiden 2016).
  • Duindam, Jeroen, Dynasties. A Global History of Power 1300-1800 (Cambridge 2015).
  • Napel, Hans-Martien ten, en Wim Voermans ed., The Powers That Be. Rethinking the Separation of Powers (Leiden 2016).
  • Overeem, Patrick, The Politics-Administration Dichotomy: Toward a Constitutional Perspective (Boca Raton, Londen en New York 2012).
  • Rijpkema, Bastiaan, Weerbare democratie. De grenzen van democratische tolerantie (Amsterdam 2015; tevens dissertatie).
  • Silva, Patricio, en F. Rojas Aravena ed., Gobernabilidad y Convivencia Democrática en América Latina: Las dimensiones regionales, nacionales y locales (San José 2013).
  • Smit, Diederik, Het belang van het Binnenhof. Twee eeuwen Haagse politiek, huisvesting en herinnering (Amsterdam 2015; tevens dissertatie).
  • Steunenberg, Bernard, Wim Voermans en Stefaan Van den Boogaert ed., Fit for the future? Reflections from Leiden on the functioning of the EU (Amsterdam 2016).
  • Thomassen J., C. van Ham en R.B. Andeweg, De wankele democratie. Heeft de democratie haar beste tijd gehad? (Amsterdam 2014).
  • Velde, Henk te, Sprekende politiek. Redenaars en hun publiek in de parlementaire Gouden Eeuw (Amsterdam 2015).
  • Veldhuizen, Adriaan van, De Partij. Over het politieke leven in de vroege S.D.A.P. (Amsterdam 2015; tevens dissertatie).
  • Vollaard, Hans, Jan Beyers en Patrick Dumont eds., European Integration and Consensus Politics in the Low Countries (New York en Oxon 2015).
  • Waling, Geerten, 1848 – Clubkoorts en revolutie. Democratische experimenten in Parijs en Berlijn (Nijmegen 2016; tevens dissertatie).