Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English

Onderzoeksproject

Preventief Interventieteam

Het PIT werkt in opdracht van de burgemeester en wethouder Jeugd. De opdracht luidt: actief en preventief ingrijpen en doen wat nodig is om jongeren op het rechte pad te houden.

Contact Hanna Swaab-Barneveld

"Je kunt echt iets betekenen als PIT-ter" zegt Maartje Bos PIT-ter van het eerste uur "en als je op eerste signalen reageert, kun je voorkomen dat het helemaal mis gaat met een kind". Met het Preventief Interventie Team, kortweg het PIT, kiest de gemeente Amsterdam een nieuwe benadering van kinderen die risico lopen af te glijden naar crimineel gedrag.

Preventief Interventie Team

Het PIT werkt in opdracht van de burgemeester en wethouder Jeugd. De opdracht luidt: actief en preventief ingrijpen en doen wat nodig is om jongeren op het rechte pad te houden. Belangrijkste kenmerken van de werkwijze: signaleren in een vroeg stadium, snel handelen, zorgen voor goede informatie en passende hulp leveren. In de werkwijze van het team zijn de nieuwste wetenschappelijke inzichten op het gebied van de neuropsychologie - screening op sociale leerbaarheid - geïntegreerd in een praktische aanpak. 

Het team werkt hiervoor samen met de afdeling neuro-pedagogiek en ontwikkelingsstoornissen van de Universiteit van Leiden, onder leiding van prof. dr. Hannah Swaab. Deze manier van werken biedt wetenschappelijk inzicht in wat een kind daadwerkelijk kan en nodig heeft. Het PIT draagt er zorg voor dat vervolgens passende hulp wordt ingezet. Prof. dr. Hannah Swaab schreef een apart artikel over screening. U vindt dit artikel verderop in deze nieuwsbrief.

Uitzending gemist: "Criminaliteit is te voorkomen", Hanna Swaab over het Preventief Interventie team ››

Lessen

"Het PIT past alle lessen toe die de afgelopen jaren zijn geleerd", zegt Nicolien van Weeghel van het projectteam. De PIT-ters gaan direct af op een aanmelding, hebben een brede blik, zorgen voor een goede analyse en screening. Op basis van de uitkomsten van de screening maken zij een plan op maat dat rekening houdt met de kracht en behoefte van het kind/het gezin. Het team neemt geen verantwoordelijkheid over van ouders of van al aanwezige professionals maar stimuleert en begeleidt hen om krachtiger te worden en de verantwoordelijkheid te nemen.

Snel aan de slag

Bij een aanmelding gaat het PIT meteen aan de slag om alle informatie te verzamelen. Dat voorkomt dat ouders opnieuw hun verhaal moeten vertellen. De aanmeldingen komen van basisscholen, de Aanpak Top 600 en Bureau Leerplicht Plus. De aangemelde kinderen bestaan uit drie groepen: kinderen die op de basisschool risicogedrag laten zien en moeilijk zijn te corrigeren, broertjes en zusjes van daders uit van de Aanpak Top 600 en kinderen die veel verzuimen van school.

Er volgt zo snel mogelijk een bezoek bij een gezin. Soms dezelfde dag nog. De teamleden werken in steeds wisselende duo's. Zij zijn ervaren en deskundige praktijkmensen van verschillende organisaties - Spirit, de William Schrikkergroep, Aanpak van 8 tot 8, Stichting Aanpak Overlast Amsterdam, Bureau Jeugdzorg en Bureau Leerplicht - met expertise op verschillende gebieden: psychiatrie, licht verstandelijke beperkingen en gezinnen met complexe problematiek.

Screening op sociale leerbaarheid

Nicolien van Weeghel: "Het gaat bij deze screening om een nieuwe methode die is gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten. Tot op dit moment is screening voornamelijk gebaseerd op waargenomen gedrag of vragenlijsten over gedrag. Screening op sociale leerbaarheid gaat een stapje dieper en kijkt naar wat er in de hersenen gebeurt, onder andere met behulp van huidgeleiding, eye-tracking en hartslagmeting. Daardoor kan nu zeer nauwkeurig worden vastgesteld welke interventies gaan werken en welke niet".

Maartje: "De screening geeft een heel nauwkeurig beeld van sterke en zwakke kanten van een kind op sociaal gebied. En op de mechanismen die ten grondslag liggen aan gedrag van kinderen. Het gaat er niet om dat het kind een stempel opgedrukt krijgt, maar dat er heel goed wordt gekeken hoe het kind het beste geholpen kan worden. Wat helpt en wat werkt juist averechts? Een kind met een licht verstandelijke beperking dat de instructies niet begrijpt heeft iets anders nodig dan een kind dat instructies niet oppakt door alles wat het heeft meegemaakt of een kind dat het verschil niet ziet tussen wanneer iemand boos is of verdrietig."

Vasthoudendheid, creativiteit en erbij blijven totdat alles is geregeld

De opdracht aan de medewerkers is ‘doen wat nodig is'; er is geen begrenzing wat betreft duur of intensiteit. Werken in het PIT geeft Maartje op veel manieren voldoening. "Het PIT houdt vast en blijft er net zolang bij totdat alle ondersteuning of zorg goed geregeld is. Als het aanbod niet toereikend is, zoeken we combinaties. We kijken waar het gezin behoefte aan heeft", zegt Maartje, "als dat betekent dat we overal een stukje van nodig hebben, dan doen we dat". Juist die open blik, het creatieve denken, werkt inspirerend voor haar en haar collega's. En het werken in wisselende duo's is een groot goed. De een weet bijvoorbeeld veel van verstandelijke beperkingen, de ander heeft ervaring met overlastgevende gezinnen. Zij kunnen elkaar vervangen als dat nodig is, waardoor de continuïteit wordt gewaarborgd. Ook vanwege veiligheid is het goed om in duo's te werken, want soms komen de PIT-ters in moeilijke situaties terecht.

Als het gezin al contact heeft met een instantie, kijkt het PIT mee en biedt ondersteuning waar nodig. Zijn er nog geen instanties betrokken dan zorgen de medewerkers dat het gezin bij de juiste personen terecht komt en dat de hulp op gang komt. Dat kan zijn hulp op school, bij financiële problemen, gezinshulp, een sportclub, bibliotheekbezoek, een training of wat dies meer zij. En als de situatie niet veilig is of ouders niet willen of kunnen wordt er zonodig zwaardere hulpverlening ingeschakeld.

Je kunt echt iets betekenen

Maartje merkt dat scholen het PIT steeds sneller weten te vinden. Ouders die hulp afhouden worden soms samen met school over de streep getrokken. Hoe kan dat? Maartje: 'Wij kunnen een andere rol op ons nemen, een rol die scholen soms lastig vinden. Wij zitten samen met school om tafel met ouders. Binnen een week kunnen we het eerste deel van de screening doen. Het advies biedt concrete handvatten voor de leerkracht en de ouders zien meteen dat het iets oplevert. Je kunt zo echt iets betekenen".

Een bijzondere opdracht

Het PIT heeft de opdracht om de wethouder Jeugd te informeren wat beter kan en moet. Voor de teamleden is het ondertussen gewoon geworden om elkaar en anderen aan te spreken op wat wel en niet werkt. Nicolien: "Wij mogen boven tafel halen wat erin het hulpverleningssysteem beter kan. Dat kunnen we omdat we met de voeten in de klei staan en aan den lijve ervaren waarom de hulpverlening soms niet goed op gang komt. Het is een bijzondere opdracht om ook op deze manier een bijdrage te kunnen leveren aan betere zorg voor het kind".

Met dank aan Nicolien van Weeghel (projectteam PIT) en Maartje Bos (PIT-ter).

Bron: http://www.amsterdam.nl/gemeente/organisatie-diensten/dmo/onderwijs-jeugd/veranderingen/nieuwsbrieven-kind/documenten/preventief/

Relatie met ander onderzoek