Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English

Leer Roberta D'Alessandro kennen en ontdek de architectuur van taal

Hoe zit taal in elkaar? Hoe leren we taal? Hoe meer we hierover weten, hoe beter we begrijpen hoe mensen de wereld in woorden vatten. Roberta D'Alessandro doet onderzoek naar de architectuur van taal. Over haar werk staat nu een webdossier online.

Architectuur van taal

Taal is van levensbelang. Met behulp van woorden en zinnen kunnen we onder meer de wereld om ons heen benoemen, met elkaar communiceren en onze gevoelens uiten. Bij het leren van een taal leren we regels, maar veel grammatica passen we ook automatisch toe. Vaak 'voelen' we of een zin klopt of niet, zonder dat hiervoor regels bekend zijn. Hoe komt dat? Roberta D'Alessandro, hoogleraar Italiaanse taal en cultuur, onderzoekt deze 'architectuur' van taal. Ze doet dit door talen in Zuid-Italië te bestuderen en te vergelijken met talen die eenzelfde grammatica lijken te hebben. Dankzij haar werk krijgen we een beter begrip van taal en het aanleren daarvan.

Grammaticale broncode

Taalkundigen deden de afgelopen jaren namelijk een bijzondere ontdekking: talen in de wereld verschillen weliswaar van elkaar, maar tot op zekere hoogte. Er lijkt maar een beperkt aantal vormen van grammatica te bestaan die door onze hersenen wordt geaccepteerd. Bovendien lijken er grammaticale overeenkomsten te zijn tussen enkele talen die niet in één taalfamilie zitten, waaronder Zuid-Italiaanse talen, Baskisch, Georgisch, Hindi en zelfs de Maya-taal. ‘Deze overeenkomsten kúnnen geen toeval zijn: in basis moeten de talen dezelfde grammaticale 'broncode' hebben. Uiteindelijk hoop ik er achter te komen wat alle talen van de wereld met elkaar delen, en de algemene regels van grammatica te destilleren.’

Bronnen vastleggen

De Zuid-Italiaanse talen die Roberta D'Alessandro bestudeert, zijn nauwelijks gedocumenteerd. Daarom is een van haar prioriteiten om alle beschikbare bronnen over deze talen te verzamelen en vast te leggen, voordat ze uitsterven. ‘Met behulp van de Jonge Akademie van de KNAW hebben we nu een pilot voor een crowdsourcing-project opgezet. Hierbij vragen we jonge Italianen uit de streek om met hun telefoon tien minuten lang hun ouders of grootouders op te nemen met een audio-app terwijl ze hun streektaal spreken. Daarna kunnen ze die audiobestanden naar een centrale site sturen. Tien minuten aan materiaal is voldoende voor ons om een beeld te krijgen van hoe een taal eruit ziet.’ Het project is slechts één voorbeeld van de vele activiteiten van D'Alessandro.

Fundamentele vragen beantwoorden

In haar werk zoekt Roberta D'Alessandro naar antwoorden op fundamentele vragen over de manier waarop we taal begrijpen en aanleren. Deze kennis biedt meer inzicht in de mens en heeft ook veel praktische mogelijkheden. Ze zet zich bovendien op allerlei manieren in om haar kennis te delen en duidelijk te maken hoeveel de maatschappij van taalkundigen kan leren.