Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English

Promotie! De eerste duale promovenda behaalt doctorstitel

Op 11 september promoveerde Margriet Krijtenburg op haar onderzoek naar Robert Schuman, de grondlegger van de Europese Unie (EU). Krijtenburg is de eerste duale promovendus van de Universiteit Leiden. Ze volgde haar duale traject bij het Centrum Regionale Kennisontwikkeling van de Faculteit Campus Den Haag. Haar promotor is prof.dr. Paul Cliteur van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Hieronder doet zij verslag van de promotieceremonie.

Het groot auditorium is afgeladen vol met familie, vrienden, collega’s, medepromovendi en een aantal studenten die spijbelen. Gewéldig! Er zijn ongeveer 250 mensen in de zaal. Wát fantastisch iedereen hier zo bij elkaar te zien! Mijn ouders, zus, broer, schoonzus met voltallige gezinnen bezetten de eerste twee rijen en ik heb ze dus goed in het vizier. Wat leuk ook professor Brinkhorst en Mieke Weisglas, de vrouw van mijn vroegere hoogleraar Max Weisglas te ontdekken in de menigte!

De hoogleraren komen binnen onder aanvoering van de Pedel. Professor Cliteur, mijn promotor, knikt me bemoedigend toe. De verdediging gaat beginnen. Ik voel de spanning in me opkomen, maar gelijk besluit ik alles in de handen van God te laten. De eerste vraag is van Professor Alting von Geusau. Of ik met primaire - niet secundaire - bronnen kan aantonen dat het Schuman is en niet Monnet die de belangrijkste architect van de Schuman Verklaring is. Ik ga van start en ik krijg er zelfs plezier in!

Ik vertel hoe alle voorbereidende documenten de dag vóór de Schuman Verklaring zijn verbrand, dat er dus alleen getuigenissen zijn van deelnemers aan de opzet van de Verklaring. Maar er is ook Schuman zelf met zijn politieke omstandigheden, achtergrond van Elzas-Lotharingen en bovenal inspiratiebron van het katholieke geloof, die hem aanzet tot verzoeningspolitiek en supranationaal regelen van de kolen en staal als instrumenten om de vrede te bestendigen. Hierop vraagt Christa Tobler wat het referentiekader van Schuman kan betekenen met betrekking tot Griekenland en de eurozone. Nu ik een keer de slag te pakken heb, vloeien de woorden spontaan uit mijn mond. Wat ís die Schuman toch een inspiratiebron! Griekenland zal sowieso bij de EU moeten blijven horen in Schumans optiek, aangezien het fundament van de eenwording volgens hem immers in het Europees spiritueel en cultureel erfgoed ligt. En wat de eurozone betreft dat is aan de economen en politicologen om goed te bestuderen. Wel kan ik zeggen dat Schumans effectieve solidariteit érg ver reikte. Het is nogal wat je aartsvijand niet alleen te vergeven, maar ook nog eens de helpende hand toe te steken om hem als gelijkwaardige partner in het vredesproject van de eenwording te betrekken! Als Griekenland de wil toont zijn economische structuren te hervormen.

Ook Professor Ellian en zijn vraag of de nationale staten niet zullen verworden tot regio’s van de Europese Unie en of Schumans Europa niet utopisch is geworden nu de christelijke moraal van het scenario verdwenen lijkt te zijn, kan rekenen op een bevlogen antwoord. Schumans Europa is actueler dan ooit! De nationale staten zijn historische realiteiten waar men niet om heen kan. Problemen die te groot zijn voor de nationale staat zijn er om in Brussel opgelost te  worden. Het subsidiariteitsbeginsel vergroot de actieradius van de staat alleen maar. En de christelijke moraal? Die zit is ons DNA  zelfs als we het bestaan ervan willen ontkennen. Dr. Molier vraagt of Schumans Europa wel betrekking kan hebben op de multiculturele samenleving van tegenwoordig en of de christelijke moraal nog van dienst kan zijn of dat een seculiere ethiek beter is. Schumans uitspraak is hier op zijn plaats dat Nous sommes tous des instruments bien imparfaits d’une Providence qui s’en sert dans l’accomplissement des grands desseins qui nous depassent oftewel we zijn allen onvolmaakte instrumenten van de Voorzienigheid die grootse plannen met ons heeft die ons ver te boven gaan!, dit geldt voor iedere burger dus. Schumans Europa is wel degelijk van toepassing op ieder mens ongeacht zijn religie of niet religie! En de Christelijke moraal die is eeuwigdurend; de sociale leer van de katholieke kerk laat zien hoe de christelijke orde als leidraad kan fungeren voor economie en politiek.

 

Ontvangst van de bul

En zo vliegt uiteindelijk de tijd voorbij. De oplossing van de problemen van Europa liggen niet op het  institutionele maar op het fundamentele vlak. Het spirituele en culturele erfgoed is de reden van eenwording, niet het institutionele; al is het institutionele nodig om het fundamentele vorm te geven. In mijn enthousiasme sla ik zelfs een keer bijna mijn diadeem-hoed van mijn hoofd! Er zijn nog meer en mooie vragen van Professor Eijsbouts en Dr. in’t Groen. Het Hora est! komt echter ook op een prima moment. Terugtrekking volgt en al snel daarna komen de hoogleraren weer binnen en wordt me de bul tot doctor uitgereikt. Ik kan het zelf nog niet geloven! De laudatio door Dr. In ’t Groen, directeur van het CRK en tezamen met Professor Cliteur nauw betrokken bij mijn proefschrift,  is prachtig. 
Professor Cliteur spreekt vervolgens ook mooie woorden, die me verlegen doen voelen. Ik voel me enorm dankbaar voor de oprechte, leuke en verfrissende dialoog die er gaande was tijdens de verdediging en die door het publiek met aandacht werd gevolgd. Er werd ook gelachen. Velen zeiden na afloop dat ze nog nooit zo’n leuke promotie hadden meegemaakt. Vooral ook verwend met de aanwezigheid van zoveel dierbaren in de zaal en met het kúnnen promoveren op Schumans denkwereld over Europa! Wát héb ik veel van hem geleerd! Promoveren is een feest!