Universiteit Leiden

nl en

Actieve student door blended learning

Onlangs is het boekje ‘Blended Learning, het versterken van het onderwijs op de Universiteit Leiden’ gelanceerd. Sonja Wagenaar, onderwijskundig adviseur bij het ICLON, was projectmanager van het driejarige Blended Learning Programma waarin blended learning opleidingsbreed werd geïmplementeerd bij de studies Psychologie, Rechten en International Studies.

Een van de uitkomsten van het programma was om blended learning vooral mee te nemen in het (her)ontwerpen van onderwijs en niet als doel op zich. Hoe kijkt Sonja terug op de afgelopen periode?

Wat is Blended Learning?

'Blended learning is een doordachte combinatie van face-to-face en online onderwijs. In die mix is het essentieel om uit te gaan van een onderwijskundige vraag: waar loop je tegen aan in je vak, wat wil je veranderen in je onderwijs en op welke manier kun je dat bewerkstelligen?

Als je merkt dat studenten onvoorbereid op college komen, zou je bijvoorbeeld kunnen kiezen om gebruik te maken van kennisclips, zodat je tijdens het onderwijs actief aan de slag kunt met een verdieping van de stof (flipped classroom). Maar waarom wil je dat studenten vooraf naar een video kijken? Moeten ze een mening vormen omtrent de video, de belangrijkste concepten eruit halen? Bedenk dan een goede onderwijskundige opdracht bij de video en bepaal hoe je deze informatie bespreekt/terugkoppelt als je de studenten weer ziet om ook een echte verbinding te leggen tussen deze onderwijselementen.'

Geleerde lessen

'Het programma richtte zich op de implementatiestrategieën van de drie opleidingsdirecteuren en daarnaast de onderwijskundige aanpak van blended learning. Alle toepassingen van blended learning in de vakken zijn ondergebracht in vier thema's. Deze onderwijskundige thema’s zijn:

  • online discussie en peerfeedback
  • formatief toetsen en feedback geven
  • studenten activeren met tussentijdse opdrachten of toetsen
  • kennisoverdracht van contactmomenten naar zelfstudietijd

Blended learning leidde op verschillende manieren tot intensivering van het onderwijs. De meeste van die manieren hadden gemeen dat ze studenten regelmatig lieten studeren en uitdaagden actief met de stof bezig te zijn. De grootste opbrengst volgens de deelnemers aan het programma is dat met blended learning meer diepgang wordt bereikt tijdens contactmomenten.'

Blended learning als middel

'Blended learning is geen doel op zich, maar kan worden ingezet als oplossing. Docenten hebben in het proces goed nagedacht over welke verbeterpunten zij tegenkwamen bij het geven van hun vak. Er wordt bijvoorbeeld regelmatiger gebruik gemaakt van online feedbackmomenten door de docent, waarbij een generieke terugkoppeling plaats vindt tijdens het college of waarbij het college wordt aangepast op basis van de online input.'

Succesvol implementeren

'Om blended learning succesvol te implementeren in een opleiding is het belangrijk om draagvlak te creëren;  daarnaast moeten docenten en studenten het nut inzien van blended learning. Dit kan onder meer bereikt worden door best practices met elkaar te delen. Docenten moeten daarnaast kunnen vertrouwen op goede en snelle (technische) ondersteuning.'

De randvoorwaarden voor succesvolle implementatie van blended learning:

  • Koppel online leeractiviteiten met leeractiviteiten tijdens contactmomenten; 
  • Verbind blended learning direct aan verbeterpunten die docenten zien voor hun onderwijs;
  • Formuleer heldere opleidingsdoelen waar een team docenten mee aan de slag kan gaan;
  • Geef docenten voldoende tijd om blended learning te ontwikkelen;
  • Bied docenten daarbij goede begeleiding aan en organiseer scholing;
  • Organiseer kennisuitwisselingsmomenten voor docenten, opleidingsmanagers en ondersteuners;
  • Maak een overzicht van de vormen van blended learning die zijn of worden ontwikkeld en evalueer regelmatig het gebruik daarvan.