Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English

In dialoog over professionele ruimte

Tijdens het congres ‘In dialoog! Professionele ruimte van leraren in het onderwijs'’ op 13 oktober 2016 gingen leidinggevenden, leraren, beleidsmakers en onderzoekers een dialoog aan over professionele ruimte in het onderwijs.

Vanuit verschillende perspectieven kwamen gastsprekers aan het woord. Ook werden de resultaten van het door de NRO gesubsidieerde onderzoeksproject ‘Professionaliseringsinitiatieven in het voortgezet onderwijs’ over  professionele ruimte van leraren in relatie tot schoolontwikkeling en -organisatie nader bekeken.

Wat is professionele ruimte?

Het begrip professionele ruimte heeft betrekking op de manier waarop leraren ruimte ervaren om een bijdrage te kunnen leveren aan hun eigen professionele ontwikkeling en schoolontwikkeling. Deze ruimte krijgt altijd vorm in interactie met de omgeving, bijvoorbeeld door samen te werken met collega's en kan over de tijd heen veranderen; een startende leraar moet bijvoorbeeld nog leren hoe hij/zij ruimte zo optimaal mogelijk kan benutten. 

Meer ruimte om samen te werken

Onlangs publiceerde de Onderwijsraad een rapport over het belang van de professionele ruimte van heraren. Een belangrijke aanbeveling uit het rapport is dat leraren meer ruimte moeten krijgen om samen te werken in teams zodat ondersteuning kan ontstaan in structuur en cultuur.

Professionele ruimte van leraren in het voortgezet onderwijs

In een tweejarig NRO-onderzoeksproject hebben onderzoekers van het ICLON (Universiteit Leiden), het COLUU (Universiteit Utrecht) en de Radboud Docentenacademie (Nijmegen) de ervaren professionele ruimte van leraren in een aantal professionaliseringinitiatieven in kaart gebracht. Ook is gekeken naar de opvattingen van schoolleiders ten aanzien van dit begrip. 

Het p-woord, wolf in schaapskleren en ruimte nemen

Als kick-off van de conferentie werd een aantal gastsprekers gevraagd om kort en krachtig hun perspectief op het begrip professionele ruimte te geven. Lars Tummers (Universiteit Utrecht) trapte af met een betoog waarin hij stelde dat professionele ruimte niet zonder meer gezien moet worden als heilige graal, maar dat het zomaar een wolf in schaapskleren zou kunnen zijn. Meer ruimte is niet altijd beter en er zijn meer factoren dan ruimte die bepalen of professionals wel of niet innoveren.

Bas de Wit (VO-raad) sprak over de ‘ vervuiling’  van het p-woord (professional) en de impliciete opvattingen die er voor zorgen dat er spraakverwarring kan ontstaan over een belangrijk concept als professionele ruimte.

Rachel Baan (Leraar van het Jaar) tenslotte, liet zien hoe zij zelf ruimte heeft genomen om op een manier les te geven die bij haar past en leerlingen enorm motiveert.

Nog meer dialoog

Na deze inspirerende bijdragen werd er levendig verder gediscussieerd over de onderzoeksresultaten van het NRO-project en werden er verschillende workshops gegeven vanuit verschillende organisaties.

Het congres werd georganiseerd door onderzoekers van het ICLON, het Centrum voor Onderwijs en Leren, Universiteit Utrecht en de Radboud Docentenacademie.

Er is een videoregistratie gemaakt van de bijdragen en ook is deelnemers gevraagd naar hun visie op professionele ruimte en wat voor hen belangrijke opbrengsten waren van deze conferentie. Binnenkort verschijnt een compilatie van deze registratie op op de website Professionele ruimte. Vanaf december zijn hier ook de onderzoeksrapporten te vinden.