Universiteit Leiden

nl en

Anita van der Hulst

Promovendus

Naam
A.A.L. van der Hulst
Telefoon
+31 71 527 1646
E-mail
a.a.l.van.der.hulst@hum.leidenuniv.nl

Werktitel proefschrift: 'Wegbereiders. Roma en Sinti in Nederland en Tsjechië over het profijt van onderwijs, 1950-2020'. Anita van der Hulst participeert als duale promovendus in het programma van het Leiden University Dual PhD Centre.

Meer informatie over Anita van der Hulst

Meer informatie Anita van der Hulst

De hoofdvraag in mijn proefschrift is waarom relatief zo weinig Roma en Sinti doorstromen naar het hoger onderwijs, ondanks de verbeterde toegang tot het onderwijs voor mensen uit de lagere sociaaleconomische klasse vanaf 1950. Om deze vraag diepgaand te kunnen beantwoorden, beperkte ik me tot Roma en Sinti in Nederland en Tsjechië, twee landen met een uiteenlopende naoorlogse geschiedenis. De belangrijkste bron voor mijn onderzoek vormden meer dan vijftig biografische interviews met mensen uit deze moeilijk toegankelijke groep, in deze twee landen, mannen en vrouwen, jong en oud, hoog- en laagopgeleid.

De ouders van de geïnterviewde Roma en Sinti zijn in het algemeen extreem laag opgeleid. Pas vanaf de jaren zestig, toen in beide landen het vrij rondtrekken definitief aan banden werd gelegd, konden alle Roma en Sinti kinderen met regelmaat naar school. In communistisch Tsjechië werd de meerderheid van de Roma standaard op scholen voor licht verstandelijk-gehandicapte kinderen geplaatst; dat geldt daar nu nog steeds voor bijna een kwart van de Roma kinderen. In Nederland volgden de kinderen op de woonwagenkampen standaard het BLO-onderwijs (het tegenwoordige speciaal onderwijs). Na hun twaalfde hoefden ze niet meer naar school. Pas vanaf 1990 stroomden de eerste Roma en Sinti kinderen door naar het voorgezet onderwijs.

Door de ongelijke kansen in het onderwijs in Nederland is de onderwijsachterstand van Roma en Sinti kinderen moeilijk nog in te halen. Maar onder Tsjechische Roma is de armoede en het sociale isolement vaak zo ernstig dat de kloof met de lagere middenklasse vrijwel onoverbrugbaar is. Discriminatie en racisme tegenover Roma zijn daar virulent en alomtegenwoordig. Vergeleken met Tsjechië zijn Roma en Sinti in Nederland in mindere mate maatschappelijk buitengesloten. Toch hebben zij hier een vergelijkbare achterdocht tegenover mensen van buiten de eigen kring ontwikkeld. Door hun gemeenschappelijke geschiedenis van achterstelling, verjaging en zelfs tweemaal een genocide, in de achttiende eeuw en in de Tweede Wereldoorlog, groeide een diep wantrouwen tegen de autoriteiten en tegen de rest van de samenleving in het algemeen. Ook de school en onderwijzers, leren en je best doen, horen volgens hen thuis in de wereld van de niet-Roma en Sinti, de gadzje. Die afwijzing van het onderwijs is uiteindelijk de belangrijkste reden voor het lage aantal hoogopgeleiden. Roma en Sinti die wel een opleiding genoten hebben, zijn in de ogen van de anderen de grens naar die buitenwereld overgegaan en horen er niet meer bij. Daarom fungeerden zij tot voor kort niet als rolmodel.

In de levensverhalen in dit onderzoek tekent zich echter een voorzichtige kentering af. In beide landen wisten de ouders van de jonge generatie hoogopgeleiden, zelf vaak laagopgeleid, hun kinderen te stimuleren om door te leren. Zij waren een betere opleiding gaan beschouwen als de enige weg naar een beter leven voor hun kinderen. Deze hoogopgeleide Roma en Sinti zijn de wegbereiders, de eersten die door school sociale stijging verwezenlijken. Om dat met een Roma of Sinti achtergrond te bereiken, moet je naast intelligentie over véél wilskracht en doorzettingsvermogen beschikken. 

Promovendus

  • Faculteit der Geesteswetenschappen
  • Instituut voor Geschiedenis
  • Economische en Sociale geschiedenis

Duale promovendus/gast

  • Faculteit Governance and Global Affairs
  • Dual PhD Centre

Werkadres

Schouwburgstraat
Schouwburgstraat 2
2511 VA Den Haag

Contact

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.