Logo Universiteit Leiden.

nl en

Lorentz: gevierd fysicus, geboren verzoener

Hendrik Antoon Lorentz (1853-1928) is, met Christiaan Huygens, Nederlands grootste natuurkundige. Geboren in Arnhem, in welke stad hij in splendid isolation het elektron bedacht, werd hij op 24-jarige leeftijd in Leiden hoogleraar theoretische natuurkunde. Na zijn Nobelprijs van 1902 groeide Lorentz uit tot internationale coryfee. Zijn elektronentheorie stond op gelijke hoogte met Einsteins relativiteitstheorie. Met zijn diepe inzicht, innemende karakter, tact en talenkennis was Lorentz de ideale voorzitter van de wereldberoemde Solvay Raden in Brussel. Diezelfde gaven benutte hij in en na de wereldoorlog als onvermoeibaar verzoener. Lorentz, begenadigd popularisator, was getuige van de revolutionaire overgang van klassieke naar moderne natuurkunde. Als voorzitter van de Zuiderzeecommissie rekende hij persoonlijk de loop van de Afsluitdijk uit. En in de internationale commissie voor intellectuele samenwerking, voorloper van UNESCO, diende hij de wereldvrede. Lorentz. Gevierd fysicus, verzoener, levend kunstwerk – de laatste aanduiding is van Einstein – brengt een groots en rijk leven op toegankelijke wijze in beeld. Een leven dat eindigde met een meer dan indrukwekkende uitvaart in Haarlem, als ware het een staatsbegrafenis.

Hendrik Antoon Lorentz in zijn studeerkamer op Hooigracht 48 (Bron: Noord-Hollands Archief)

Opzet van de colleges

  • Arnhemse jeugd
  • Proefschrift en benoeming te Leiden
  • Elektronentheorie
  • Lorentz als voordrachtskunstenaar
  • Solvay Raden, relativiteit en het quantum
  • Lorentz’ maatschappelijke activiteiten
  • Lorentz als verzoener

7 woensdagen
12, 19, 26 feb,
4, 11, 18, 25 mrt
15.15-17.00 uur
Leiden

Werkvorm

Hoorcolleges met vragen en discussie.
Thuis ca. 2 uur voorbereiden per bijeenkomst.
In de helft van de colleges gaat de docent uit van kennis van wis- en natuurkunde op middelbare schoolniveau. Maar in het algemeen zijn colleges bedoeld voor een breed publiek dat wetenschapsbijlages van kwaliteitskranten ter hand neemt.

Studiemateriaal

Frits Berends en Dirk van Delft, Lorentz, gevierd fysicus, geboren verzoener, Prometheus, 2019. ISBN 9789044642667, kosten € 30,-
Korte literatuurlijst.
Powerpoints na afloop van het betreffende college.

Colleges € 234,50
Met HOVO-fan-pas € 24,50
Bijkomende kosten: het boek van Berends en Van Delft.

Docent

Dirk van Delft (1951) is oud-directeur van Rijksmuseum Boerhaave en emeritus-hoogleraar Materieel Erfgoed van de Natuurwetenschappen, Universiteit Leiden. Hij studeerde natuurkunde in Leiden. Hij werkte als docent, was chef redactie wetenschappen bij NRC Handelsblad en directeur van Rijksmuseum Boerhaave. Hij promoveerde in 2005 op het proefschrift Heike Kamerlingh Onnes. Een biografie. Dat jaar won hij de NWO-Eurekaprijs voor wetenschapscommunicatie. Sinds 2008 is hij bijzonder hoogleraar materieel erfgoed van de natuurwetenschappen aan de Universiteit Leiden. Zijn laatste boek Beelden zonder weerga (coauteur Ton van Helvoort) gaat over de geschiedenis van de elektronenmicroscoop. Op dit moment werk hij samen met Frits Berend aan een biografie over H.A. Lorentz. 

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.