Logo Universiteit Leiden.

nl en

De geboorte van de ecologie

Merian, Linnaeus, Humboldt & Darwin

Het is de Duitse Darwin-adept Ernst Haeckel die de term ‘Ökologie’ munt, afgeleid van de Griekse woorden ‘oikos’ (huis) en ‘logos’ (kennis). Kort samengevat is ecologie de huishoudkunde van de natuur. Maar al ver voor Haeckel de term munt bestaat er wetenschappelijke interesse voor de inrichting van het huishouden van de natuur. Zo staat de beroemde Zweedse taxonoom Carolus Linnaeus aan de wieg van dit nieuwe wetenschapsgebied. Al is zijn eerste aanzet nog doordesemd met religieuze dogmatiek. Het is de Pruisische natuurgeleerde Alexander von Humboldt die als eerste probeert de ecologie los te weken van de theologie. Tijdens zijn rondreizen door Zuid-Amerika begint hij oog te krijgen voor de relaties tussen organismen en hun omgeving en organismen onderling. Maar het zijn negentiende-eeuwse natuurgeleerden, zoals Charles Darwin en Alfred Wallace, die als eersten de navelstreng met de theologie doorknippen en een zuiver wetenschappelijke blik werpen op het fijn gesponnen web van ecologische relaties.

In deze cursus volgen we de ontwikkeling van het ecologische denken terug naar haar oorsprong. Daarbij is een hoofdrol weggelegd voor denkers als Linnaeus, Humboldt en Darwin. Maar ook Maria Sibylla Merian, Immanuel Kant, Johann Goethe, Joseph Hooker en vele andere zullen de revue passeren. Naast hoorcolleges lezen en bestuderen we gezamenlijk enkele kernteksten uit de ecologie.

Chimborazo tableau (bron: Wikipedia)

Onderwerpen per college

  1. Inleiding in de ecologie
  2. Carolus Linnaeus: economie van de natuur (1)
  3. Carolus Linnaeus: economie van de natuur (2)
  4. Alexander von Humboldt: van Chimborazo tot Kosmos (1) 
  5. Alexander von Humboldt: van Chimborazo tot Kosmos (2)
  6. Charles Darwin: a tangled bank

6 woensdagen
oktober: 12, 19, 26
november: 2, 9 en 16
13.15-15.00 uur
Leiden

Werkvorm

Gecombineerd hoor- en werkcollege.
Thuis ca. 3 uur studeren per bijeenkomst.
We lezen een paar Engelse teksten. Verder is er geen voorkennis vereist. 

Studiemateriaal

Primaire en secundaire literatuur komt beschikbaar op Brightspace.

Powerpoints na het college.

Colleges en studiemateriaal € 214,50
(incl. koffie/thee)

Docent

Norbert Peeters MA studeerde archeologie en filosofie aan de Universiteit Leiden. Van zijn hand verschenen verschillende boeken. Waaronder zijn debuut Botanische revolutie: de plantenleer van Charles Darwin in 2016, Rumphius’ Kruidboek: verhalen uit de Ambonese flora in 2020 en onlangs verscheen Wildernis-vernis: Een filosoof in het Vondelpark (2021).
Norbert is botanisch filosoof, buitenpromovendus bij het Instituut voor Wijsbegeerte aan de Universiteit Leiden en programmamaker bij Studium Generale.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.