Logo Universiteit Leiden.

nl en

Verhalen tussen feit en fictie

Deze colleges zijn voltekend

U kunt nog wel aanmelden voor de wachtlijst.

Hoe belangrijk het onderscheid is tussen feit en fictie merken we maar al te goed in een tijd van propaganda-oorlog, fake news, en polemieken zoals bij Jeroen Brouwer’s Bezonken rood. Maar wat is in het geding bij dit onderscheid, en hoe herkennen we het? Wanneer wordt fictie in literatuur misleiding en leugen? In dit college onderzoeken we de grens en de spanning tussen feit en fictie in verschillende verhaalgenres. Het accent ligt op literatuur, met enkele uitstapjes naar film, journalistiek en ... mediawijsheid-trainingen. 

Tano Festa: Monumento per un poeta morto, Sicilië (bron: wikipedia)

Inhoud

Eerst verkennen we de begrippen ‘feit’ en ‘fictie’. We zullen zien dat associaties van objectiviteit of subjectiviteit, waarheid of verzinsel, authenticiteit of onoprechtheid geenszins naadloos passen òf op feit, òf fictie, en dat het vermogen tot het maken van zo’n onderscheid geoefend moet worden. Daarna bespreken we per keer een roman, soms een bijbehorende film, die de grens tussen feit en fictie op scherp stelt op een manier die kenmerkend is voor een bepaald genre en cultuur-historische context: waarom doet Choderlos de Laclos voorkomen dat zijn pikante roman Les Liaisons dangereuses (1782) uit echte brieven bestaat? Hoe verwerkt Truman Capote een waargebeurde moord en de getuigenis van de daders in de eerste non-fictie roman, In Cold Blood (1966), welke ethische vragen roept dat op? Waarom ligt de grens tussen verzonnen en echt zo gevoelig in herinnerings- of Holocaustliteratuur, zoals Carl Friedman’s Tralievader (1991)? Wat leert Anjet Daanje’s De herinnerde soldaat (2019) ons over het belang èn de kwetsbaarheid van het onderscheid tussen feit en fictie in de werking van ons geheugen?

De afsluitende bijeenkomst biedt ruimte voor reflectie en gesprek, onder andere over de vraag of – en waarom - de werkelijkheid wel fictie, als vorm van kunst, nodig heeft.

Voor wie zich zorgen maakt over de vervaging tussen feit en fictie in de huidige tijd, of wie zich afvraagt of de werkelijkheid wel fictie nodig heeft.

7 donderdagen
oktober: 20, 27
november: 3, 10, 17, 24
december: 1
11.15-13.00 uur
Leiden

Werkvorm

Hoorcollege met ruimte voor discussie.
Thuis ca. 4 uur lezen per bijeenkomst. U wordt gevraagd van de romans minimaal de fragmenten te lezen die bij het gedetailleerde programma aangegeven zullen worden (maar uiteraard is het interessanter om de  romans in hun geheel te lezen).

Het lezen van een deel van de (niet-verplichte) wetenschappelijke en beschouwende literatuur vereist goede passieve kennis van het Engels. Maar er is ook genoeg Nederlandstalig materiaal ter voorbereiding.

Te lezen literaire werken

Choderlos de Laclos, Les Liaisons dangereuses (vele uitgaven); er is een uistekende recente vertaling van Martin de Haan, Riskante relaties, De Arbeiderspers 

Truman Capote, In Cold Blood (vele uitgaven); In koelen bloede, vert. Thérèse Cornips, 1966

Carl Friedman, Tralievader, Van Oorschot, paperback

Anjet Daanje, De herinnerde soldaat, Passage.

Studiemateriaal

Enkele artikelen secundaire literatuur.

Powerpoints beschikbaar na afloop van ieder college.

Colleges en de secundaire literatuur € 250,25
(incl. koffie/thee)

Docent

Prof. dr. Liesbeth Korthals Altes werkte de afgelopen 20 jaar als hoogleraar Literatuurwetenschap en Moderne Franse Letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen, bij de opleiding Kunsten, Cultuur en Media. Voor zij in Groningen werd benoemd was zij wetenschappelijk medewerkster voor Franse literatuur aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Daarnaast schreef zij gedurende tien jaar recensies van vertaalde Franse literatuur voor Trouw en NRC. Haar onderzoek heeft betrekking op de manier waarop verhalen waarden en wereldbeelden verbeelden en aan de kaak stellen, met speciale aandacht voor ironie, engagement en ethiek in de hedendaagse (Franse, Westerse) literatuur. Haar boek Ethos and Narrative Interpretation: The Negotiation of Values in Fiction (University of Nebraska Press, 2014) werd door de International Society for the Study of Narrative bekroond met de Perkins prize, een prijs voor het 'beste boek op het gebied van de verhaaltheorie van 2014'.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.