Logo Universiteit Leiden.

nl en

Byzantium en de islam

In het jaar 633 vielen islamitische veroveraars vanuit Arabië het Byzantijnse rijk binnen en in de volgende driekwart eeuw veroverden zij ongeveer tweederde van het grondgebied van dat rijk (Noord-Afrika en Egypte, de Syrisch-Palestijnse provincies, delen van Mesopotamië en Klein-Azië). Driemaal probeerden zij de hoofdstad Constantinopel zelf in te nemen (de laatste en meest serieuze poging was die van 717-18). Daarna bleef er een toestand van vrijwel permanente oorlogvoering, afgewisseld met korte perioden van vrede of wapenstilstand, tussen het Byzantijnse rijk en het machtsgebied van de Arabieren bestaan totdat in de tweede helft van de tiende eeuw de Arabische wereld zo verzwakt en het Byzantijnse rijk zo versterkt was dat Byzantium in het tegenoffensief kon gaan en er aan de Arabische dreiging een einde kwam. Ruim een eeuw lang leek Byzantium vervolgens oppermachtig, totdat met de komst van de Turken een nieuwe islamitische vijand op het toneel verscheen. Vanaf 1071 werden de Byzantijnen steeds meer door de Turkse veroveraars teruggedrongen. In de veertiende eeuw staken die laatsten ook naar Europa over, waarna het overgebleven Byzantijnse rijk niet veel meer omvatte dan Constantinopel, totdat in 1453 ook die stad door de Ottomaanse Turken werd ingenomen. 
Oorlogvoering kenmerkte dus primair de relaties tussen Byzantium en de islam, waarbij in de loop van de eeuwen de door Byzantium verloren gebieden geïslamiseerd en gearabiseerd resp. 'geturcoficeerd' werden, waardoor ze voorgoed buiten de christelijke en 'westerse' invloedssfeer kwamen te liggen. Daarnaast kenden de Byzantijns-islamitische relaties ook veelvuldig uitwisselingen van gezanten en andere bezoekers of van kunstenaars uit Byzantijns gebied die voor islamitische meesters werkten. Tot de cultureel belangrijkste ontwikkelingen behoorde zonder twijfel de export van Griekse wetenschappelijke en filosofische werken naar Arabisch gebied (8ste-10de eeuw), waardoor de ontwikkeling van de Arabische wetenschap in de middeleeuwen mogelijk werd.

Byzantijnen bestormen een stad (bron: wikipedia)

Inhoud

  • Het ontstaan van de islam en zijn vroegste relaties tot de Byzantijnse wereld, 622-636
  • De grote Arabische veroveringen, 636-711
  • Het hoogtepunt van de Arabische aanvallen op Byzantium; verhouding tussen moslims en christenen in de veroverde gebieden, 711-740; Arabisch en Byzantijns iconoclasme
  • Een zeker Arabisch-Byzantijns evenwicht, 740 - ca. 960; diplomatieke en culturele uitwisselingen; Byzantijnse handschriften naar de Arabische wereld
  • De periode van Byzantijnse suprematie, ca. 960 - 1071
  • Neergang en val: Byzantium en de Turken, 1071 - 1453
     

6 bijeenkomsten op meerdere weekdagen
ma. 10, wo. 12, vr. 14 en
ma. 17, wo. 19, vr. 21 okt
11.15 - 13.00 uur
Leiden

Werkvorm

Hoorcolleges met gelegenheid tot vragen.
Thuis ca. 2 uur studeren per bijeenkomst.
Voor een deel van het studiemateriaal is kennis van het Engels nodig.

Studiemateriaal

Er zal een syllabus worden verstrekt; daarin samenvattingen en teksten en aanbevolen literatuur.

Colleges en studiemateriaal € 214,50
(incl. koffie/thee)

Dr. Henk W. Singor doceerde tot zijn pensionering in 2012 jarenlang Oude Geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Hij is medeauteur van het handboek De Oudheid en publiceerde naast verschillende Engelse en Nederlandse wetenschappelijke artikelen o.a. Constantijn en de Christelijke Revolutie in het Romeinse Rijk (Ambo-Anthos, Amsterdam 2014) en recent Constantinopel en de Eerste Jihad (Ambo-Anthos, Amsterdam 2022).

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.