Logo Universiteit Leiden.

nl en

Griekenland, 1832-1923

Van 'Grote Idee' naar 'Grote Catastrofe'

Een collegereeks gewijd aan de allesbepalende periode waarin het moderne Griekenland vorm kreeg: qua territorium, uiterlijk, identiteit en collectieve herinnering.

Na de onafhankelijkheid raakte het koninkrijk Griekenland in de ban van de ‘Megali Idea’, de vurige wens om alle Griekssprekende orthodoxe christenen uit het Ottomaanse Rijk binnen de nieuwe staat te incorporeren, met Constantinopel als gedroomde hoofdstad. Dit streven zou gedurende de negentiende en vroege twintigste eeuw het buitenlandse beleid domineren en de Griekse landsgrenzen met succes verleggen naar de regio Macedonië, Kreta en Klein-Azië. Maar uiteindelijk zou de droom op tragische wijze uiteenspatten, in de vlammenzee van het eens zo kosmopolitische (en Griekse) Smyrna. Komend jaar, in 2022, wordt – honderd jaar na dato – uitvoerig stil gestaan bij die ‘Grote Catastrofe’.

De colleges vertellen de wordingsgeschiedenis van het moderne Griekenland, aan de hand van haar conflicten met het Ottomaanse Rijk, de buurlanden op de Balkan en de strijd met de latere Republiek Turkije van Mustafa Kemal. Het verhaal voert ons langs de modernisering van de jonge natiestaat, de maatschappelijke ontwikkelingen en vooral de snelle opeenvolging van dramatische gebeurtenissen in het eerste kwart van de twintigste eeuw: de territoriale expansie tijdens de Balkan-oorlogen (1912-1913) en de Eerste Wereldoorlog, de transformatie en rampspoed van de stad Thessaloniki en de gigantische impact van het onderlinge etnische geweld tijdens de desastreuze Grieks-Turkse oorlog (1919-1922).

Dit laatste conflict werd uiteindelijk afgesloten met het verdrag van Lausanne (1923), een gedwongen bevolkingsuitwisseling waarbij circa 1.5 miljoen Grieks-orthodoxen zich vanuit Turkije in Griekenland dienden te vestigen, terwijl 500.000 Ottomaanse moslims de omgekeerde weg gingen. Deze grootschalige vluchtelingenstroom had grote sociaal-maatschappelijke gevolgen, b.v. voor Athene en Thessaloniki die hun inwonertal drastisch vergroot zagen. De doorwerking van deze gedeelde geschiedenis speelt nog altijd een grote rol in de betrekkingen tussen beide buurlanden.

Tenten van Grieken die in 1922 Turkije waren ontvlucht.

Opzet van de colleges

  1. Op eigen benen. De jonge natiestaat Griekenland en het ontstaan van de ‘Megali Idea’ (1832-1897)
  2. Transformatie en opstand. De ‘Kretenzische kwestie’ en de opkomst van staatsman Eleftherios Venizelos (1897-1912)
  3. Omwenteling en euforie. De Balkan-oorlogen (1912-1913) en de transformatie van Ottomaans Selanik naar Grieks Thessaloniki (1912-1917)
  4. Oorlog en etnisch geweld. De Eerste Wereldoorlog en de verhoudingen tussen Grieken en Turken in Klein-Azië (1914-1919)
  5. Het paradijs verloren? De grote brand van Smyrna en het einde van de ‘Megali Idea’ (1919-1922)
  6. Op drift. De gedwongen Grieks-Turkse bevolkingsuitwisseling na het verdrag van Lausanne en de impact op het moderne Griekenland (1923-heden)

NB

Deze collegereeks is een vervolg op de HOVO-serie (2021) over de Griekse onafhankelijkheidsoorlog, maar staat tegelijkertijd op zichzelf. Wie evenwel kennis wil nemen van de eerdere reeks kan zich naast de huidige collegereeks ook aanmelden voor de opgenomen colleges. 

Colleges in de zaal:
6 dinsdagen
1, 8, 15, 22 feb; 1, 8 mrt 2022
13.15-15.00 uur
Leiden

Of colleges online via Zoom:
6 woensdagen
2, 9, 16, 23 feb; 2, 9 mrt 2022
11.15-13.00 uur

Werkvorm

Hoorcolleges met gelegenheid tot het stellen van vragen.
Thuis ca. 2 uur studeren per bijeenkomst.
Passieve kennis van het Engels is nodig voor het lezen van het studiemateriaal.

De cursus wordt – mits de omstandigheden dit toelaten – fysiek gegeven, maar kan ook online worden gevolgd. De docent verzorgt – bij voldoende belangstelling – iedere week het college ook via Zoom.

Studiemateriaal

  • Syllabus.
  • PDF's van de Powerpoints (sommige delen ontbreken ivm copyright).

Aangeraden cursusboek voor wie meer wil lezen:

  • Roderick Beaton, Greece. Biography of a Modern Nation. Penguin 2020 (ISBN 9780141986524, ca. € 16)

Eventuele aanvulling

Optioneel voor wie de eerste serie over de Griekse onafhankelijkheidsoorlog niet heeft gevolgd.

  • Opnames van deze colleges in voorjaar 2021.

Colleges in de zaal (di) en digitaal studiemateriaal € 198
of:
Colleges via Zoom (wo) en digitaal studiemateriaal € 150,-

Opnames van de eerdere colleges over de Griekse onafhankelijkheidsoorlog € 60,-
(U kunt deze niet downloaden, maar tot 31 juli bekijken via Brightspace.)

Docent

Patrick Gouw is historicus, en verbonden aan de Universiteit Leiden. Hij is gespecialiseerd in de klassieke oudheid, maar ook in de latere, (vroeg)moderne geschiedenis van Griekenland en heeft over die onderwerpen al diverse cursussen voor HOVO Leiden verzorgd. Daarnaast begeleidt hij ook culturele groepsreizen naar het Middellandse Zeegebied.

Patrick Gouw op de website van de Universiteit Leiden.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.