Logo Universiteit Leiden.

nl en

Het verdriet van Brazilië. Veel bereikt, maar ook dezelfde problemen als in Spaans Amerika (1500-2020)

U kunt nog niet inschrijven.

Portugal en Spanje zijn door de eeuwen heen elkaars concurrenten en vijanden geweest en dat zien we ook in Amerika. Dat beeld kantelt pas in de tweede helft van de twintigste eeuw als Brazilië en Argentinië eindelijk nader tot elkaar komen. Met de komst van de suiker rond 1530 werd Brazilië een slavenkolonie, eerst met Indianen, daarna Zwarten, onder blanke Portugese heren. Onze West-Indische Compagnie heeft geprobeerd Brazilië te veroveren, maar dat is mislukt. De koloniale oligarchische maatschappij heeft zich voortgezet in het Keizerrijk (1822-1889) en de Oude Republiek (1889-1930), gekenmerkt door het machtsspel van regionale elites uit het noordoosten en het centrum van het land. De neergang van de suiker, de opkomst van de koffie (São Paulo) en het toenemende belang van het zuiden leidden samen met sociaal conflict tot de machtsgreep van een nieuwe garde onder Getulio Vargas  (1930) die de slapende reus Brazilië economisch deed ontwaken.

Van 1930 tot 1989 wordt gewerkt aan de ontwikkeling van de nationale economie onder regeringen van  populistisch tot militaire dictatuur (1964-1985). Zelfs in het midden van de Koude Oorlog wordt een onafhankelijk buitenlands beleid opgezet. Na de terugkeer van de democratie met een nieuwe grondwet (1988), directe verkiezingen (1989), het stabiliseren van de torenhoge inflatie met de Plano Real (1994), wint in 2002 Luiz Inácio Lula da Silva de verkiezingen, de eerste president die niet tot de elite behoort, die meteen begint met armoedebestrijding, maar ook Brazilië op de wereldkaart plaatst. Hij wordt opgevolgd door Dilma Rousseff die door een coup wordt afgezet naar haar herverkiezing. De traditionele elite houdt niet van de vooruitgang ingezet door links. Daarom wordt Lula onterecht in de gevangenis gezet en komt de extreemrechtse Bolsonaro aan de macht, een algehele catastrofe voor het land.

Studentenprotest tegen de onderwijsplannen van Bolsonaro, 7 september 2019

Opzet van de colleges

  • Van factorijen naar een slavenkolonie 1500-1822 (Buve)
  • De Nederlandse pogingen om Brazilië te veroveren (1624-1654). Waarom mislukt? (Buve)
  • Onafhankelijkheid (1822) met deels dezelfde kenmerken als in Spaans Amerika?  Waarom een monarchie en waarom werd Brazilië in 1889  toch een republiek? Was de machtsovername door Vargas in 1930 wel een revolutie? (Buve)
  • Brazilië in Argentijnse ogen: van politieke rivaal al in de koloniale tijd tot noodzakelijke bondgenoot in de tweede helft van de 20e eeuw (Craanen)
  • Populisme, militaire dictatuur (1964-1985), terugkeer van de democratie (Wiesebron)
  • De Arbeiderspartij aan de macht  met  Luiz Inácio Lula da Silva (2003-2016) van arbeider tot president:  Continuïteit in sociaal beleid, defensie en internationaal beleid. (Wiesebron)
  •  De coup tegen President Dilma en de opvolging door haar vicepresident.  Extreemrechts komt aan de macht, mede door lawfare, de media en sociale media. Ontbossing, aantasting Amazonewouden en inheemse reserves. (Van Honk)

7 woensdagen
7, 14, 21 okt
4, 11, 18, 25 nov
15.15-17.00 uur
Leiden
 

Hoorcolleges met vragen, discussie.

Studiemateriaal

Syllabus met teksten bij elk college.
Resumé’s van de colleges.
Powerpoints worden niet beschikbaar besteld.

Docent en coördinator van de collegereeks

Raymond Buve is emeritus hoogleraar Geschiedenis Latijns Amerika in Leiden.

Docenten

Marianne Wiesebron is Brazilië specialist Latin American Studies, Universiteit Leiden.

Edward Craanen was ambassadeur in Argentinië (1998-2002) toen daar de ergste crisis uit de geschiedenis uitbrak. Publiceerde in  2017 een boek over de Argentijnse geschiedenis: Ooit hadden we een vaderland, waarin ook de vuile oorlog en de moeizame terugkeer naar de democratie aan de orde komt.

Cor van Honk is oud-ambassadeur en consul-generaal in Sào Paulo.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.