Logo Universiteit Leiden.

nl en
(c) - Marc de Haan

Utopieën: religie, rechtvaardigheid en de nobele wilde

Een ideale wereld, wie droomt er niet van? Eeuwenlang is onze westerse cultuur gefascineerd geweest door het beeld van een perfecte samenleving, of die nu klein was om alomvattend, gebaseerd op religie of op noties van gelijkheid. Eigenlijk zijn deze ideeën te zien als een vorm van vroege cultuurkritiek, en leren we er meer van over de falen en feilen van de maatschappij dan van wat werkelijk het beste voor ons als mens zou zijn.

Drie inspiratiebronnen zijn van belang voor deze ‘droom-met-open-ogen’: de religie, de literatuur en de ontmoeting met vreemde culturen. Vanuit de religie komen enerzijds verhalen over een paradijsverleden en anderzijds de begeestering van een perfecte wereld na een apocalyps. De literatuur vond de term Utopia uit, sinds het meesterwerk van Thomas Moore, en daar we zien dit thema steeds weer de kop opsteken. Tenslotte is daar de inspiratie van de ‘nobele wilde’, de z.g. natuurmens die in harmonie zou leven met zijn omgeving.

Dat is de inspiratie. Wat volgt zijn de pogingen om deze utopische samenleving daadwerkelijk te realiseren, in een perfecte gemeenschap of een ideale stad. Doorgaans blijken er ‘tussen droom en daad’ inderdaad praktische bezwaren in de weg te staan; de gemiddelde levensduur van een utopisch experiment is kort, al blijft de ‘weemoed wel hangen in de avond’. Sommigen zijn hardnekkig maar lopen uit op het tegendeel van wat beoogd wordt. Maar de experimenten zijn boeiend, en behelzen visies op gelijkheid, seks, techniek en eigendom die nog steeds relevant zijn.

Dit college start met de drie inspiratiebronnen van utopieën en loopt dan langs een aantal van deze experimenten door de Europese geschiedenis heen, om te zien waar de menselijke schoen eigenlijk wringt. Tenslotte leidt dit tot de vraag of in onze eigen maatschappij er nog plaats is voor dergelijke experimenten en idealen. Want het kan toch niet zo zijn dat we al in Utopia leven?

Jan Fabre, Searching for Utopia, 2003, Nieuwpoort, België. Bron: https://www.flickr.com/photos/kellymccarthy/4106753915/in/photostream/

Wouter van Beek is emeritus hoogleraar Antropologie van de Religie, Universiteit van Tilburg, en senior onderzoeker, Afrikastudiecentrum Leiden.
Pagina van Wouter van Beek op de website van de Universiteit Leiden.

6 donderdag
14, 21, 28 feb;
7, 14, 21 mrt
13.15 -15.00 uur
Leiden

Hoorcolleges met vragen, discussie.
Thuis ca. 2-3 uur studeren per bijeenkomst.

Syllabus met artikelen in het Engels.

Colleges € 195,-
Met HOVO-fan-pas € 21,-
Studiemateriaal op papier € 24,-

Aanmelden

Aanmeldingsformulier voor de colleges met digitaal studiemateriaal

Aanmeldingsformulier voor de colleges met studiemateriaal op papier

Dit is het reguliere aanmeldingsformulier. Ook studenten die reguliere opleidingen volgen aan de Universiteit Leiden (LEI) en medewerkers die momenteel aan de Universiteit Leiden verbonden zijn, kunnen met behulp van dit formulier inschrijven. Het formulier biedt de mogelijkheid te betalen via Ideal, credit card of door middel van een factuur. NB U ontvangt na verzending van het ingevulde formulier een bevestiging, zodat u kunt controleren of de aanmelding is verwerkt.

Aanmeldingsformulier voor veelplegers/grootverbruikers

HOVO-deelnemers kunnen voor € 600,- een HOVO-fan-pas kopen die geldig is voor een half jaar: februari t/m juli en augustus t/m januari. Wie een dergelijke pas bezit kan zich gedurende het half jaar inschrijven voor een sterk gereduceerd tarief. (Zie de cursusbeschrijvingen.) U kunt dit formulier ook gebruiken wanneer u al een geldige HOVO-fan-pas heeft en dus alleen voor de cursus wilt inschrijven.

Aanmeldingsformulier en verzoek om korting

Voor wie in aanmerking wil komen voor de korting van 50% voor mensen met een inkomen rond het sociaal minimum. U dient dit gestandaardiseerde verzoek om korting uit te printen en ingevuld en ondertekend te versturen, vergezeld van kopieën van de gevraagde bewijzen, ten laatste drie weken voor aanvang van de cursus. Op grond van de gevraagde informatie over uw inkomen en vaste lasten besluit HOVO vervolgens of u voor korting in aanmerking komt.
De korting kan slechts gelden voor één collegereeks per semester. Korting op de kosten van excursies, reizen, boeken e.d. is niet mogelijk.
Dit formulier geeft geen mogelijkheid online te betalen: u ontvangt een factuur.

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie